22 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
De steenen in de maag van vogels. — Bekend is het dat men bij kippen, 
duiven en dergelijke vogels doorgaans steentjes in de maag vindt, die met het 
voedsel mede opgepikt worden. Gewoonlijk beschouwt men dit als een uiting van 
het instinkt dezer dieren. Men redeneert aldus: de vogel heeft harde, lichamen noo- 
dig om in zijn spiermaag het voedsel fijn te maken en voor de verleriug voor te 
bereiden. De natuur heeft hem daartoe het instinkt gegeven dat hem aandrijft steenen 
in te slikken. 
Max schrader heeft bij gelegenheid van een onderzoek over de physiologie der 
vogelhersenen ook dit verschijnsel en de verklaring er van iets nader nagegaan. 
Vooreerst bleek hem dat de dieren die steenen voor hunne digestie niet noodig 
hebben. Duiven en kippen, met erwten en graankorrels gevoed, verteerden ook 
zonder steenen dit voedsel volkomen goed en bleven daarbij in alle opzichten wel- 
varend. Verder strooide hij voor de dieren erwten gemengd met harde bolletjes klei , 
die even groot als de erwten waren of ook grooter Dikwijls ook waren de bolletjes 
in ’t oog vallend gekleurd. Steeds pikten de vogels erwten en bolletjes zonderonder- 
scheid op. Zwarte kralen op een lichten grond gestrooid werden evenzoo opgepikt, 
op een donkeren grond lieten de vogels ze liggen. Schrader kreeg van deze proeven 
den indruk, dat de dieren de steentjes inslikken omdat zij ze van hun voedsel niet 
kunnen onderscheiden. Kwaad doen hun die steentjes niet, en zoo kunnen zij het 
sorteren van hun voedsel gerust aan hunne digestieorganen overlaten. Voor een duif 
is er tusschen een erwt en een steentje niet zooveel verschil als voor den mensch ; 
de duif verkeert ongeveer in den toestand van een zuigeling, die ook alles wat hem 
voor de hand komt machinaal in den mond steekt. ( Arch . ƒ. Physiol. XLIV, 224). 
D. H. 
BACTERIOLOGIE. 
De bacteriën in de wortelknollen der vlinderbloemigen. — Langen tijd heeft 
men er over getwist, of de knolletjes, die men aan de wortels van bijna alle Papi- 
lionaceeên aantreft, door parasieten bewoond worden of niet. En in het eerste ge- 
val was ook de aard van den parasiet aan veel verschil van meening onderhevig. 
Aan BEYERINCK is het thans gelukt, het bewijs te leveren van de juistheid van de 
genoemde opvatting, en tevens aan te toonen, dat de parasieten bacteriën zijn. Hij 
ontdekte nl. , dat slechts in de jongste weefseldeelen der knolletjes deze bacteriën 
nog levenskrachtig genoeg zijn, om zich in kunstmatige culturen , op voedingsgelatine, 
te vermenigvuldigen. In de oudere deelen zijn zij wel gemakkelijk te vinden, en 
vullen zij wel tal van cellen bijna geheel aan , doch zij zijn hier ongeschikt gewor- 
den voor cultuurproeven. In die oudere cellen treft men dikwijls drie- of meerstralig 
vertakte exemplaren aan, de zoogenoemde bacleroiden ; deze ontstonden eveneens 
in de culturen, die met de onvertakle bacteriën der jongste weefseldeelen op gela- 
tine gemaakt werden. 
