42 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
NATUURKUNDE. 
De recalescentie van ijzer en staal. — Ruim anderhalf jaar geleden verscheen 
in hel Philosophical Magazine ((5) XXIV p. 435) een kort opstel van newall, 
waarin hij , reeds vóór dat zijn arbeid aangaande dit onderwerp ten einde was ge- 
bracht, voorloopig mededeelde dal wanneer ijzer of staaldraden door een Bunsenvlam 
of een elektrischen stroom tot gloeiens toe verhit worden , hunne lichtafstraling bij 
eene bepaalde temperatuur door voortgezette verhitting een tijdlang niet meer loe- 
en dikwijls nog afneemt, om eindelijk, bij eene aanmerkelijk hoogere temperatuur, 
weder toe te nemen totdat de draad smelt. Wordt, nog voor het smelten, de ver- 
hitting afgebroken, en verkoelt zich dus de draad, dan vertoont zich bij eene zekere 
temperatuur een halt in de vermindering zijner licbtkracht , dikwijls eene merkbare 
toename daarvan, totdat plotseling de vermindering weder begint. 
Later gaf tomlinson, die door een vroegere publicatie aanleiding had gegeven 
tot de vervroegde openbaarmaking van newall, in hetzelfde tijdschrifl een uitvoerig 
bericht aangaande zijne proefnemingen over hetzelfde verschijnsel ((5) XXV p. 103). 
Daarin gaf hij temperatuurbepalingen. Volgens hem zijn de «kritische” temperaturen — 
die bij welke onder het verhitten de lichtkracht stalionnair wordt en die, waarbij 
die weder begint toe te nemen — ongeveer 550° en 1000° C. Maar hij voegt hierbij 
dat deze, bij verschillende ijzer en staaldraden, zeer verschillend uitvallen, al naar 
den structuurtoestand en de meer of mindere zuiverheid van het metaal. In zijne 
theoretische beschouwingen sluit hij zich aan bij de opinie van forbes, die allerlei 
met de bovenstaande verwante verschijnselen in het ijzer daaraan toeschreef, dat dit 
metaal bij de kritische temperaturen eene belangrijke verandering ondergaat in zijn 
geleidingsvermogen voor de warmte. 
A r oor korten tijd is door newall een nadere beschrijving van zijne uitkomsten 
gegeven in hetzelfde tijdschrift ( (5) XXV, p. 510). De voornaamste daarvan zijn de 
volgende. 
1°. Bij geen der phasen van het verschijnsel is er eene chemische werking aan 
de oppervlakte van den draad of daarbinnen in het spel. Want toen die draad in 
een luchtdicht gesloten glazen buis was uitgespannen en door een elektrischen stroom 
werd verhit, vertoonde zich alles wat in de vrije lucht daaraan was waargenomen, 
ook toen de lucht in de buis zeer sterk was verdund, en ook toen die door een 
stikstofatmospheer was vervangen. 
2°. Een ijzerdraad van 0,5 mM. middellijn, plat gehamerd, en een slaalreep van 
minder dan 0,1 mM. dikte vertoonden de verschijnselen van gewone draden. Newall 
meent hieruit te mogen afleiden dat een verschil in geleidingsvermogen bij ver- 
schillende temperaturen de recalescentie niet kan verklaren. 
3°. De temperatuur van het metaal daalt in een draad, die verhit wordt, vrij 
plotseling bij het donker worden en wel door de geheele massa daarvan en niet 
slechts aan de oppervlakte. Even zoo rijst die temperatuur in een draad die zich 
