44 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
liUGO de vries maakt voor deze bepaling gebruik van doorsneden van de opper- 
huid van bladen van Begonia manicata en Tradescantia discolor en bepaalt de 
sterkte der oplossingen van verschillende verbindingen, wier osmotische druk ge- 
lijk is aan dien van het celvocht in genoemde planten. Te sterke oplossingen brengen 
plasmolyse in alle cellen teweeg: te zwakke oplossingen hebben geen invloed op den 
vorm der protoplasten ; door het verschil in sterkte boe langer hoe kleiner te maken 
vindt men de sterkte van de oplossing, die isotonisch is met het celvocht, en werd 
ook de sterkte bepaald van onderling isotonische oplossingen van ureum, salpeter, 
glycerine enz. De verhouding tusschen de getallen, waardoor de sterkte van deze 
oplossingen in molekulen wordt voorgesteld, heet de isotonische coëfficiënt. 
Eerst werd de sterkte van eene met het celvocht isotonische oplossing van salpeter 
bepaald; de isotonische coëfficiënt van deze oplossing werd = 3 gesteld en in deze 
eenheid werden de isotonische coëfficiënten voor andere sloffen uitgedrukt. Voor eene 
decinormaal-oplossing van de gekozen eenheid is de osmotische druk ongeveer gelijk 
aan den druk van één atmosfeer. De oplossingen van de andere stoffen worden 
vergeleken met deze oplossing van salpeter en daarnaar uitgedrukt. 
Uit de sterkte van twee isotonische oplossingen, b. v. van ureum en van salpeter, 
wordt nu eerst de verhouding tusschen het aantal molekulen van deze stoffen bere- 
kend, in de onderstelling dat geen der twee in ionen is ontleed. Is nu de verhouding 
van het aantal molekulen ureum en salpeter als 1 : 0.5675 , dan is de verhouding 
van de sterkten der isotonische oplossingen 0.5675 ; ééne molekule ureum bezit dan 
denzelfden osmotischen druk als 0.5675 molekulen salpeter (in de onderstelling, dat 
dit zout niet in ionen gedissocieerd was); omdat de isotonische coëfficiënt van sal- 
peter = 3 is gesteld , wordt die van ureum 3 X 0.5675 of ongeveer 1.70. Zoo 
wordt de isotonische coëfficiënt van magnesiumsulphaat : 2.13, die van kaliumchlo- 
ride: 3,08 enz. 
Ureum, glycerine, rietsuiker en inverlsuiker zijn niet-geleiders en dus niet in ionen 
ontleed. Daarentegen zijn 0.5675 molekule salpeter zoover ontleed, dat zij een ge- 
lijken osmotischen druk uitoefenen als ééne molekule ureum; 100 molekulen salpeter 
geven dus 176 als som van de vrij geworden ionen en nog niet-ontlede molekulen. 
Zoo wordt uit de isotonische coëfficiënten de graad der dissociatie berekend. De ver- 
kregen cijfers worden nu vergeleken met die, welke uit het geleidingsvermogen der 
der oplossingen zijn afgeleid. 
Vroeger waren deze cijfers verkregen door vergelijking met glycerine; thans wordt 
het aantal molekulen ureum = 100 gesteld. 
De overeenstemming is nog grooter geworden. Zoo zijn de langs de beide wegen 
verkregen cijfers voor kalisalpeter : 176 en 180, voor natronsalpeter : 176 en 173, voor 
kaliumchloride: 181 en 187, voor natriumchloride: 179 en 182 , voor ammoniumchlo- 
ride: 182 en 185 , voor kaliumoxalaat : 231 en 232 , voor kaliumsulphaat : 230 en 234. 
Bij calcium-, magnesium- en strontiumchloride kan de overeenstemming nog niet vol- 
doende worden genoemd. ( Zeitschr . physik. Chem. II 415 en III 103). d. v. c. 
