58 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
eenen, door een afzonderlijke machine voortgebrach ten stroom de magneten exciteeren 
van de machine die den stroom ontvangt, dan is het noodig gebruik te maken 
van een werktuig dat marcel deprez een commutateur de demarrage noemt. Dat 
wil zeggen : om deze machine op gang te brengen is het onvermijdelijk , dat de 
hoofdstroom gedurende een korten tijd door de machine gaat; maar is zij dan ook 
eens op gang, dan verzet men dien commutator en dan worden verder hare mag- 
neten door eene afzonderlijke dynamo opgewekt, terwijl het verband tusschen de 
omwinding en den hoofdstroom wordt verbroken. Op deze wijze heerscht in de om- 
winding van de magneten der machine, waarop het arbeidsvermogen wordt over- 
gebracht, maar korten tijd een hooge potentiaal, zonder dat deze daarom iets ver- 
liest van de eigenschappen eener machine, wier inductoren door den hoofdstroom 
opgewekt worden. 
Deze bizonderheden worden door den heer deprez ontwikkeld en bewezen in eene 
verhandeling, door hem der Parijsche Academie in hare zitting van den April 11. 
aangeboden. v. d. v. 
SCHEIKUNDE. 
Binding van vrije stikstof door den grond. — m. berthelot geeft in de 
Revue Scientifique [3] IX, 1, 450 eene korte mededeeling en in het April-nommer 
van de Ann. Chim. Phys. een uitvoerig opstel aangaande den overgang der vrije 
stikstof uit den dampkring in den grond. Eenige jaren geleden reeds had hij aan- 
getoond , dat het genoemde bestanddeel van den dampkring niet als van onwaarde 
mocht worden beschouwd voor de voeding der planten; thans komt hij met nieuwe 
gronden de door hem uitgesproken stelling verdedigen en stelt hij de groote waarde 
der gasvormige stikstof in het licht. Ook van andere zijde waren in den laatsten tijd 
proeven medegedeeld , die de groote beteekenis van de zoo lang als waardeloos be- 
schouwde stikstof in het licht stelden. 
Potten met kleihoudende aarde werden met de lucht in aanraking gesteld op 
drieërlei wijze: in gesloten ballons van 45 L. inhoud . waar koolzuur en desnoods 
gezuiverde lucht in konden worden gevoerd; onder een doorschijnend afdak, waar- 
onder de lucht vrijelijk toegang had , en in de derde plaats aan de open lucht. 
Behalve reeksen van proeven met potten met enkel aarde, werden proeven genomen 
met potten met aarde, waarin planten van verschillende soort en verschillend ge- 
slacht waren uitgezaaid. De aarde was van drieërlei soort. 
Bij het onderzoek naar de hoeveelheid der opgenomen stikstof werd natuurlijk 
eerst de hoeveelheid daarvan bepaald, die bij den aanvang der proef aanwezig was, 
en uit het bedrag der vermeerdering werd berekend , hoeveel K.G. stikstof over 
eene oppervlakte van één H.A. opgenomen zou worden, wanneer voor de opnemende 
laag eene gestelde dikte aangenomen werd. Voor de aarde zonder planten wisselde 
de hoeveelheid opgenomen stikstof voor eene laag van 18 cM. dikte en eene opper- 
