MARTINUS VAN MARUM 1 
DOOR 
Prof. J. BOSSCHA. 
Drie jaren geleden heeft een bekend en bekwaam natuurkundige in 
een algemeen verspreid tijdschrift de merkwaardige proeven beschreven , 
waardoor bet gelukt is de laatste nog weerstand biedende gassen tot 
vloeistoffen te verdichten. Zijne schets van hetgeen op dit gebied, 
sedert het laatst der vorige eeuw, is beproefd en verkregen vangt aan 
met deze woorden : 
» Van marum , natuur- en scheikundige van Haarlem , is bekend als de 
» vervaardiger van die oude en eerbiedwaardige electriseermacbine , — 
»de grootste der bekenden, — welke wij op de electriciteits-tentoon- 
» stelling bewonderd hebben; — met meer recht verdiende hij beroemd 
»te blijven omdat hij een gas verdicht heeft. Willende nagaan of 
» ammoniakgas aan de wet van mariotte gehoorzaamt, perste hij het 
» samen tot 6 atmosfeeren ; hij zag het plotseling van staat veranderen 
»en een doorschijnend vocht worden. Van marum was niet een vernuft 
»van verrijkend inzicht, hij voorzag de algemeene gevolgen niet van 
» zijne proef en trok er slechts de eer uit, haar het eerst te hebben 
»doen slagen. Maar lavoisier, die helderder en verder zag, aarzelde 
»niet te voorspellen dat zij van algemeene toepassing zou worden, 
»dat alle verhitte of afgekoelde stoffen de drie toestanden zouden aan- 
1 Deze rede werd , behoudens eenige bekortingen , noodig geworden door den beperkten 
tijd, uitgesproken in de tweede algemeene vergadering van het natuur- fh geneeskundig 
congres te Amsterdam, 1 October 1887- 
1 
