2 
MAUTINUS VAM MAHUM. 
» nemen en hij leidde er de gevolgtrekkingen met eene treffende klaar- 
heid uit af.” 
Het zal u zeker toeschijnen, dat aldus aan onzen landgenoot een 
lof van hoogst twijfelachtig gehalte wordt toegekend. Datgene toch , 
waardoor van marum gezegd wordt het meest bekend te zijn , wordt 
van kleiner belang geacht dan eene ontdekking bij louter toeval gedaan 
en waarvan de ontdekker zelf de beteekenis niet vatte. In den loop 
eener proefneming een bijkomend verschijnsel waar te nemen , dat men 
niet zocht , kan ten hoogste den roem verschaffen een opmerkzaam 
waarnemer te zijn en dit is wel de allereerste eisch dien men aan 
een natuuronderzoeker stellen kan ; — daarentegen het gewicht niet te 
beseffen van hetgeen zich onverwacht aanbiedt , een schat weg te werpen , 
al deed het toeval dien vinden , wat bewijst het anders dan dat men 
een vreemdeling is op het veld dat men bearbeidt, en eer een slecht 
voorbereid dilettant dan een wetenschappelijk onderzoeker moet ge- 
noemd worden. Kan dit gelden van den Haarlemschen natuurkundige? 
Wij mogen reeds dankbaar zijn dat van marum genoemd wordt als 
degeen die het eerst een gas vloeibaar maakte , een feit door de meeste 
schrijvers vergeten en zelfs door faraday geheel voorbijgezien toen hij 
een historisch overzicht gaf van de verdiensten zijner voorgangers , 
maar dit neemt niet weg dat jamin’s verhaal in de Revue des deux Mondes 
faalt in alle bijzonderheden. 
Immers, het was niet om de zoogenaamde wet van mariotte te 
beproeven dat van marum ammonia samenperste, en doel en beteekenis 
der proef stonden hem van den aan vang af zoo duidelijk voor den geest , 
dat hij juist om deze reden zich over den uitslag niet verbaasde , noch 
er aan dacht voor zich zelven daaruit bijzonderen roem te trekken. 
En wat LAVOisiER betreft , in geen zijner geschriften gaf hij eenige be- 
schouwing over van marum’s ontdekking , hetgeen zijne natuurlijke 
verklaring vinden kan in het feit , dat van marum haar bekend maakte 
vier jaren nadat de grondlegger der nieuwe scheikunde door de volks- 
woede aan de wetenschap was ontrukt. 
Maar, zoo aldus van jamin’s voorstelling niets meer overblijft dan 
van marum’s ontdekking zelve , — heeft dan misschien uit anderen 
hoofde het kenschetsen van van marum als een man van niet scherp- 
zienden geest een redelijken grond ? 
Wat, ter beantwoording van deze vraag, een aandachtig onderzoek 
van van marum’s natuurkundige nalatenschap , — verhandelingen , 
uitgegeven brieven , nog voorhanden werktuigen , — aan den dag brengt 
