MARTINUS VAN MARUM. 
♦ 
7 
» aanmerkelijke versnelling van den pols eens geëlectriseerden persoons 
» heeft waargenomen, zulks in de meeste gevallen zal veroorzaakt zijn 
»door eenige vrees, die den geëlectriseerden persoon bevangen heeft”. 
Wij mogen onderstellen dat van marum hiermede niet zoozeer een verwijt 
jegens voorgangers als wel een zijdelingschen lof bedoeld heeft jegens 
de personen , die zich aan zijne proefneming onderwierpen , en waar- 
van , — hoewel er een meisje van tien jaren bij was , — niemand 
zich door de ontzagwekkende machine had laten beangstigen. 
Het eerste waftmrkundige onderzoek plaatste van marum aanstonds 
op den eersten rang onder de proefnemers van dien tijd. Priestley 
was in zijne beroemde onderzoekingen over verschillende soorten van 
lucht op het denkbeeld gekomen na te gaan , hoe gassen zich gedragen 
wanneer er de electrische vonk doorgeleid wordt. Hij nam waar , dat 
zij in den regel van volumen en ook van eigenschappen veranderen , 
doch de ware aard dezer veranderingen bleef hem onbekend en is zelfs 
thans niet uit zijne beschrijving af te leiden. Hij onthield zich zelfs 
van gissingen , omdat , zooals hij zegt , deze zeer los moeten zijn zoo- 
lang geene verdere proefkundige onderzoekingen zijn verricht. Van 
marum ondernam deze proeven op grooter schaal en , wij mogen er 
bijvoegen , met onvergelijkelijk meer talent. 
Hij bevond dat gedephlogistiseerde lucht uit rood praecipitaat ver- 
kregen , dat is zuurstof, J / 20 van haar volumen verloor, dat zij niet, 
zooals priestley beweerd had , kalkwater troebel maakte en geene 
andere wijziging deed blijken dan een sterken reuk van denzelfden 
aard als dien men bij eene electriseermachine opmerkt. Waterstof bleef 
onveranderd. Uit ammoniakgas en ethyleen werd waterstof afgescheiden. 
Stikstofoxyd werd veranderd in stikstof, terwijl tegelijkertijd salpeter- 
zuur ontstond dat zich verbond met het kwik ’t welk het gas afsloot. 
Deze voorbeelden mogen volstaan om te doen zien , dat van marum 
het eerst de scheikundige werkingen van electrische ontladingen in gassen 
duidelijk waargenomen en nauwkeurig beschreven heeft. 
Inmiddels was de groote batterij van 135 flesschen gereed gekomen. 
Nu eerst bleek het voortbrengend vermogen der machine in al zijne 
kracht. In 100 slagen werd de batterij zoo ver geladen dat de vonk 
over den rand der flesschen heensloeg. De losbarsting der batterij was 
zoo geweldig dat de vonk , tusschen twee bezwaarde stukken ivoor geleid , 
een gewicht van een kilogram een decimeter hoog opwierp en een 
palmhouten cilinder spleet over een oppervlak dat een draagkracht 
van 2700 kilogram vertegenwoordigde. 
