8 
MARTINUS VAN MARUM. 
Doch van marum wendt zich aanstonds tot ernstiger onderzoek en 
in weinige dagen worden twee belangrijke vragen uitgemaakt. 
Franklin had opgemerkt dat de polen van magneetnaalden door elec- 
trische ontladingen kunnen omgekeerd worden, zooals de ondervinding bij 
bliksemslagen reeds geleerd had, en dat men op dezelfde wijze niet magne- 
tische naalden tot magneten kon maken. Men meende hierdoor een verband 
tusschen de twee geheimzinnige natuurkrachten , magnetisme en elec- 
triciteit, ontdekt te hebben. Doch in bijzonderheden liepen de ervaringen 
van verschillende proefnemers uiteen. Volgens franklin bleef het mag- 
netisme van naalden onveranderd , wanneer zij bij het ontvangen der 
ontlading vrij opgehangen naar het noorden wezen , en werden zij , 
loodrecht op den magnetischen meridiaan geplaatst, noordmagnetisch 
aan het uiteinde waar de positieve electriciteit intrad. Volgens d’alibard 
geschiedt dit laatste bij elke richting der naald , volgens wilke was 
het juist omgekeerd. Beccaria eindelijk bevond dat de richting van de 
opgewekte magneetkracht alleen van de richting der naald afhing en 
dat ook een vertikale naald aan het ondereinde noordmagnetisch werd. 
Vruchteloos had van swinden , die zich door zijne onderzoekingen over 
magneetkracht’ reeds beroemd had gemaakt, orde en wet in deze ver- 
schijnselen trachten op te sporen. Van marum besloot nu, met de krach- 
tige middelen waarover hij beschikte , de zaak stelselmatig te onderzoeken 
en noodigde van swinden uit daarbij tegenwoordig te zijn. Er werden 
in teyler’s museum proeven genomen niet alleen met veel grootere 
naalden dan te voren waren gebruikt, maar ook met stalen staven. De 
uitkomst was beslissend. De naar het noorden of benedenwaarts gerichte 
pool wordt steeds noordmagnetisch ; loodrecht op den meridiaan ge- 
plaatst verkrijgt eene staaf of naald van de sterkste ontladingen , die 
er in de lengte doorgaan , geen magneetkracht. De slotsom dezer af- 
doende proeven is niet juister weer te geven dan door van marum’s 
eigen woorden:» Uit al deze ondervindingen blijkt overvloediglijk dat 
» de electrische ontlading ter voortbrenging en vernietiging van magneet- 
» kracht juist denzelfden invloed heeft als andere oorzaken die het staal 
» of den magneet in zekere trilling brengen ; terwijl het bekend is dat 
»alle zoodanige oorzaken aan het staal dat geen magneetkracht heeft, 
»deze kracht meedeelen en weder het staal dat deze kracht heeft of 
»de magneten hunne krachten doen verliezen. Het volgt derhalve dat 
» zij , die eenigen anderen invloed der elektrische kracht op de magneet- 
» kracht uit soortgelijke verschijnselen hebben afgeleid, of uit aan- 
»merking van dezelven eenige overeenkomst tusschen deze twee krachten 
