12 
MARTINUS VAN MARUM. 
die bij de lezing van van marüm’s verhandelingen ieder ondervinden 
moet, die de waarde kent van een recht op het doel afgaande proef, 
van wel uitgedachte en welgebouwde werktuigen , van scherpe opmerking 
en getrouwe beschrijving der verschijnselen. In elk van deze opzichten 
doet van marum’s arbeid denken aan de beroemde Experimental Re- 
searches van faraday ; zoo zij met deze niet gelijken roem genieten , het 
ligt niet alleen aan de meerdere vruchtbaarheid van het veld, dat faraday 
zich gekozen had , maar ook aan de onrechtmatige vergetelheid waarin 
zij geraakt zijn. Talrijke niet opgemerkte bijzonderheden van werkelijke 
waarde vindt men in zijne mededeelingen verspreid. Zoo bemerkte van 
MARUM de eigenaardige kleuren van de vonk in waterstof, — een rooden 
kerndraad met violet omhulsel , — de vermindering der slagwijdte in 
chloorwaterstof , — later op nieuw door faraday ontdekt , — hij was de 
eerste die er in slaagde de rangorde der metalen in geleidingsvermogen 
te bepalen door eene geheel nieuwe , vernuftige toepassing der stroom- 
verdeeling. Ja, hij is ook de eerste geweest, die eene waarlijk electro- 
magnetische werking heeft gezien. In den loop zijner zoo even ver- 
melde proeven , over het magnetiseeren van staal door de trilling der 
ontlading, kwam hij op de gedachte eene breede naald overdwars te 
magnetiseeren. Hij plaatste eene harer breede zijden naar het noorden 
en legde de toeleidingsdraden langs de geheele lengte der zijden. De 
naald , — aldus met hare as loodrecht op den magnetischen meridiaan ge- 
plaatst, — ontving nu den slag over de breedte. Toch bleek zij in de lengte 
gemagnetiseerd te zijn en dat wel veel sterker dan bij andere plaatsing 
was waargenomen. »Dit verschijnsel”, zegt van marum, »komt ons 
geheel nieuw en zeer zonderling voor , wij zullen ter nasporing van het- 
zelve in het vervolg nadere proefnemingen in het werk stellen.” Men 
kan het slechts betreuren dat deze proefnemingen achterwege gebleven 
zijn. Van marum’s aandacht was door zijn bezoek te Parijs het meest 
door scheikundige proeven aangetrokken en wat verder zijne werk- 
kracht in beslag nam was de ondankbare taak, die hij zich had opge- 
legd , met zijne electriseermachine ook proeven te nemen , hem ten- 
gevolge van zijne oproeping door andere natuurkundigen voorgesteld. 
Zoo zien wij hem zich moeite geven om , — op aansporing van 
prüestley , — aardbevingen na te bootsen door de batterij te ontladen 
onder een op water drijvend plankje , waarop eenige houten voor- 
werpjes waren opgesteld , die door den schok moesten omvallen , — 
op verzoek van volta beproeven , — doch te vergeefs , — iets bijzonders 
waar te nemen wanneer men de ontlading door gloeiend gesmolten 
