MARTINUS VAN MARUM. 
13 
salpeter laat gaan. En hoe hopelooze , langwijlige proeven ondernam hij 
niet om , — op de vragen van anderen , — uit te maken of de elec- 
triciteit eenig zuur bevat , of zij metalen uit hunne oplossingen neder- 
ploft of zij de uitwaseming der planten bevordert, of zij invloed heeft 
op gevoelige planten , zoo als de mimosa pudica , of zij werkt op den 
barometer en zooveel meer. 
Van marüm’s meer en meer uitgebreide ervaring had hem reeds 
geleerd dat van dergelijk experimenteeren in het wilde geen vrucht te 
wachten was, zijn onderzoekende geest streefde naar de beantwoording 
van fundamenteele vragen , in de eerste plaats van deze : hoe wordt de 
electriciteit door wrijving opgewekt? Vruchteloos beproefde hij op alle 
wijzen den sleutel te vinden van dit geheim , dat ook thans , — een 
eeuw later, — niet ontraadseld is. Hij moest het opgeven en merk- 
waardig zijn de woorden waarmede hij, na 10 jaren arbeid, afscheid 
neemt van zijn electrische onderzoekingen en verklaart waarom hij zoo 
lang bij dit laatste vraagstuk zich heeft opgehouden. 
»Daar nu, zegt hij, alles wat de electrische stof in de huishouding 
»der natuur, voorzoover wij kunnen nagaan, verricht door een meer- 
» deren of minderen trap van onevenwicht dezer stof wordt teweeg- 
» gebracht en daar wij geringe onevenwichten groote uitwerkselen zien 
» voortbrengen , zouden wij dan niet wellicht van de electrische stof, 
»in sommige opzichten, een nuttig gebruik kunnen maken, wanneer 
»wij eens een volkomener kennis hadden van de wijze op welke het 
»electrisch onevenwicht ontstaan kan en van hetgeen er wezenlijk toe 
»vereischt wordt”. . . . 
» Misschien”, dus vervolgt hij met waarlijk profetischen blik , » wordt 
»er thans slechts eene enkele toevallige ontdekking vereischt om in 
»de electriciteitkunde tot een veel verhevener graad van kennis te 
» geraken, wellicht zijn wij er wel zeer nabij om deze wetenschap 
» grootelijks tot ons voordeel te kunnen doen strekken”. 
Dit schreef van marum in 1795. De strijd tusschen volta en galvani 
over de vraag of de samentrekking van het kikvorschpraeparaat het 
gevolg was van de aanraking van metalen of van eene zelfontlading 
van spierelectriciteit was in vollen gang. Volta maakte van marum 
deelgenoot der proefnemingen waarmede hij galvani allengs in het 
nauw dreef. Maar beider onderzoek liep nog slechts over de vraag, 
wat hier de oorzaak was van een gering electrisch onevenwicht. Nog 
vier jaren zou het duren eer volta van stap tot stap tot de samen- 
stelling kwam van de electrische zuil , door van marum het eerst 
