MARTINUS VAN MARUM. 
15 
beginsel. Nog niet geheel had zelfs een geest als lavoisier zich kunnen 
losmaken van de voorstellingswijze der phlogistici, die eene hoedanigheid 
of een wijze van bestaan met materie vereenzelvigden. Getrouw aan 
het experimenteele standpunt merkt van marum op , dat dit de benige 
grondstelling is die door »geene rechtstreeks bewijzende proefnemingen ” 
bevestigd is. Hij vermeldt haar het laatst, als om duidelijk te doen 
blijken dat de overige stellingen van lavoisier met haar niet staan 
of vallen en doet uitkomen dat de daarvoor aangevoerde gronden 
slechts waarschijnlijkheden zijn. 
Twee jaren na de Schets van van marum verscheen lavoisier’s 
beroemd Traité élémentaire de Chimie. Het is wel opmerkelijk dat hier- 
van juist de eerste hoofdstukken gewijd zijn aan hetgeen van marum , 
als proefondervindelijk niet bewezen , achteraan plaatst , een contrast 
dat gewis niet in het nadeel is van onzen landgenoot. 
Inderdaad , degeen die in de uiteenzetting eener theorie het eerst 
naar de experimenteele grondslagen zoekt , gevoelt zich , wanneer hij , 
na de lezing van van marum’s schets , lavoisier’s Traité ter hand 
neemt , aanvankelijk teleurgesteld. 
En nu worden teyler’s rijke middelen aangewend om voor de nieuwe 
wetenschap de baan te effenen. De proeven van lavoisier waren moeilijk 
na te volgen. Immers maat en getal waren de wapenen waarmede 
lavoisier over zijne onwijsgeerige tegenstanders zegevierde, en quanti- 
tatief onderzoek stelt aan werktuigen en bewerkingen eischen , die 
destijds ongewoon waren. Van marum ondernam de taak lavoisier’s 
kostbare en omslachtige toestellen te vervangen door meer eenvoudige , 
die gelijke nauwkeurigheid zouden toelaten. Gashouders van betere 
inrichting en gemakkelijker gebruik, toestellen voor lavoisier’s grond- 
proeven, de verbranding in zuurstof van waterstof, phosphorus , kool- 
stof, oliën en alcohol, werden ontworpen, vervaardigd en beschreven. 
Diegenen uwer die morgen teyler’s museum zullen bezoeken kunnen 
de voornaamste daarvan nog in oogenschouw nemen. 
Van marum mocht zijn doel bereiken. Zijne toestellen werden elders 
nagevolgd of uit Haarlem ontboden , en zoo verwierf de Lavoisieraansche 
scheikunde door zijn toedoen talrijke aanhangers. In zijn onmiddellijke 
omgeving had zijne Schets , aanvankelijk met tegenzin ontvangen , reeds 
hare werking gedaan. Deiman , paets van troostwijk , bondt, lauweren- 
berg , de keurbende , in de geschiedenis der scheikunde bekend onder 
den naam van »de Hollandsche scheikundigen,” volgden weldra het 
spoor door van marum aangewezen, ’t Was in ’t najaar van 1787, — 
