16 
MARTINUS VAN MARUM. 
juist nu een eeuw geleden, — dat deiman en paets van troostwijk, 
een Amsterdamsch geneesheer en een Amsterdamsch koopman , de leer 
van lavoisier kwamen bekroonen door eene proef, waarin voor het 
eerst uit het water de beide bestanddeelen tegelijk in vrijen staat 
werden afgezonderd. In een brief aan de la metherie maakten zij de 
ontleding bekend van water door den electrischen stroom. Deze voor 
de natuurkunde hoogst gewichtige ontdekking, thans nog veelal ver- 
keerdelijk toegeschreven aan nicholson en carlisle , die twaalf jaren 
later bevonden dat de Voltasche zuil dezelfde werking doet, was des- 
tijds voor de leer van lavoisier beslissend. Zij was de eerste van eene 
reeks onderzoekingen waarvan fourcroy in een rapport, voorgelezen 
in de eerste klasse van het Fransche Instituut, getuigde: »de vernuf- 
tige onderzoekingen der Hollandsche scheikundigen behooren tot het 
kleine getal dergenen die nieuwe gezichtspunten openen. Zij zullen , evenals 
degenen die men hun verschuldigd is over de ontleding en vorming 
van water door de electriciteit , over de zwavelmetalen en zwavel- 
alkalien , een voornamen rang bekleeden in de nieuwere scheikunde , 
aan welker vorderingen zij den roem hunner onderzoekingen en ont- 
dekkingen hebben verbonden.” 
Roemrijk tijdperk in de geschiedenis der Nederlandsche wetenschap , 
te weinig bekend en wel waardig eenmaal in een samenhangend verhaal 
beschreven te worden! Terecht heeft het Utrechtsch Genootschap dit 
begrepen toen het in 1880 eene eervolle vermelding schonk aan de 
prijsverhandeling van dr. van der horn van den bos. Maar hiermede 
is slechts een eerste stap gedaan. De taak is niet te volvoeren in eene 
korte spanne tijds, noch geheel afgewerkt op te leveren op een vooraf 
bepaalden dag. De schrijver der prijsverhandeling heeft reeds een moeilijk 
en verdienstelijk werk verricht met het bijeenbrengen der bouwstoffen. 
Het schiften van het meer en minder belangrijke , het ordenen tot een in 
duidelijke lijnen sprekend beeld, in juiste verhouding tot de omgeving , 
is een arbeid op zichzelf, nog te meer verzwaard door de verwarrende 
onklaarheid van het phlogistische stelsel , ’t welk de Hollandsche schei- 
kundigen bestreden , en dat , het stellige met het ontkennende verwis- 
selende, den waren zin der strijdvragen somwijlen even moeilijk doet 
herkennen als het negatief van een photografisch portret de gelaats- 
trekken van een bekende. 
In van marum’s beschrijving van scheikundige toestellen erkent men 
weder den ervaren proefnemer ; zijne vindingen leveren het bewijs van 
hetgeen het juist begrip van de eischen van een experiment, werk- 
