18 
MARTIN CS VAN MA RUM. 
bracht hebben , dat immers zonder eene andere bijkomende werking , — 
temperatuurverlaging , — geen vloeibare staat zichtbaar te maken is. 
Maar wie ziet nu in het voorzichtige , alleszins wettige en werkelijk 
juiste voorbehoud , dat van marum weerhield te voorspellen dat alle 
gassen aldus eenmaal verdicht zouden worden , een reden om de ver- 
dienste zijner ontdekking te verkleinen? Integendeel, met te meer 
recht verdient zijn naam geplaatst te worden aan het hoofd der lijst 
van onderzoekers, die ons den waren aard der gassen hebben leeren 
kennen , eene lijst die namen als guyton de morveau , clouet en 
MONGE , FARADAY , CAGNIARD DE LATOUR , ANDREWS en MAXWELL bevat 
en waaraan wij in onze dagen , nevens anderen , opnieuw den naam 
van een landgenoot , van der waals , mochten toevoegen. 
Hoe is het mogelijk geweest , dat men aan lavoisier het beste deel 
heeft kunnen toekennen van eene ontdekking, vierjarenna zijnen dood 
door zijn vereerder, den apostel zijner leer, bekend gemaakt? ’t Geval 
heeft zijne leerzame zijde , de verklaring haar historisch belang , daarom 
moge zij hier eene plaats vinden. 
Toen, den 24sten December 1877 , dumas als secretaris aan de fransche 
akademie had mede te deelen dat het aan pictet gelukt was zuurstof 
vloeibaar te maken , liet hij de verklaring voorafgaan , dat de ont- 
dekking , waarvan hij bericht ging geven , reeds door lavoisier voor- 
speld was. Om dit aan te toonen las hij eene plaats voor uit een ver- 
handeling, eerst na den dood van den beroemde scheikundige in het 
licht gegeven. Lavoisier stelt daarin de vraag wat er gebeuren zou 
wanneer de aarde naar de allerkoudste streken van de hemelruimte 
wierd overgebracht, — vloeistoffen zouden vast worden, »de lucht”, 
dus vervolgt lavoisier, »of althans een deel der luchtvormige bestand- 
deelen zou in deze onderstelling zonder twijfel ophouden te bestaan 
in den staat van eene onveranderlijke vloeistof, bij gebrek aan een 
voldoenden warmtegraad , hij zou tot den vloeibaren toestand terug 
keeren en deze verandering zou nieuwe vloeistoffen doen ontstaan , 
waarvan wij geen denkbeeld hebben.” 
Het is reeds veel gevergd hierin eene voorspelling te moeten zien 
van de proeven van pictet, want het blijkt niet dat lavoisier het 
mogelijk achtte den vloeibaren toestand te verkrijgen met middelen 
die binnen het bereik van den mensch liggen. Maar bovendien ging 
lavoisier niet zoo ver van te beweren dat door afkoeling alle gassen 
tot vochten zouden worden ; — door te spreken van » een deel der 
luchtvormige bestanddeelen” des dampkrings nam hij dezelfde wijze 
