44 
ONTPLOFBARE STOFFEN. 
in zuurstof respectievelijk ongeveer 8 en 34,5 warmte-eenheden op ; 
d. w. z. zooveel warmte , dat respectievelijk 8 en 34,5 KG. water er 
van 0° op 1° mede gebracht kunnen worden; terwijl de vereeniging 
van 1 gr. koolstof met waterstof tot moerasgas slechts ongeveer 1 ,8 
warmte-eenheid doet ontstaan. 
Stellen wij ons voor — om het gezegde voor een enkel geval nader 
toe te lichten — dat een vat van 89,4 liter inhoud met 12 gram kool- 
stof en een mengsel van gelijke volumina waterstof en zuurstof gevuld 
is. Nemen wij verder aan in staat te zijn op een gegeven oogenblik 
de koolstof zich met de waterstof tot moerasgas te doen verbinden , 
terwijl de zuurstof vrij blijft. Er zou dan een ontwikkeling van ongeveer 
22 warmte-eenheden plaats vinden. Konden wij in het oorspronkelijke 
mengsel de koolstof en de waterstof met zuurstof in verbinding brengen , 
zoodat waterdamp en koolstofdioxyde ontstonden, dan zouden niet minder 
dan 214,8 warmte-eenheden 1 vrij komen; derhalve 214,8 — 22 = 192,8 
meer dan in het eerste geval. Gaat dus de eerstgenoemde toestand in 
den tweeden over, dan worden 192,8 warmte-eenheden beschikbaar; 
d. i. zooveel warmte als vereischt wordt , om 2 KG. water van ongeveer 4° 
aan de kook te brengen. Dit nu geschiedt inderdaad , als een mengsel van 
22,34 liter moerasgas en 44,68 liter zuurstof ontploft. Die warmte 
wordt door de gasvormige verbrandingsproducten opgenomen , welke 
daardoor in de besloten ruimte een groote spankracht verkrijgen. Be- 
rekent men , met behulp van de wetten van boyle en gay-lussac , 
het bedrag der temperatuursverhooging en van de spankracht, dan 
vindt men in het onderhavige geval voor de eerste bijna 7200° en 
voor de laatste ongeveer 27 atmosferen. 2 Deze cijfers geven echter 
slechts maximaal-waarden aan , die in de werkelijkheid op verre na 
niet bereikt worden. Het is niet mogelijk in één oogenblik alle zuur- 
stof met de koolstof en de waterstof van het moerasgas in verbinding 
te doen treden. Slechts een gedeelte gaat in koolstofdioxyde en water- 
damp over; de rest wordt door de hooge temperatuur ongeschikt om 
zich te vereenigen. Eerst wanneer de temperatuur door uitstraling tot 
1 Voor de vormingswarmte van 1 molecule waterdamp is 59,4 genomen. 
2 Bij de berekening is voor de gassen en den waterdamp de soortelijke warmte bij 
constante drukking gebruikt. Was de soorlelijke warmte bij standvastig volume in rekening 
gebracht 
(- 
Vm 
1,41 aannemend), dan zou voor de temperatuur ongeveer 10 000° cn 
voor de spanning bijna 40 atmosferen gevonden zijn. 
