ONTPLOFBARE STOFFEN. 
45 
een bepaald bedrag is gedaald , kan op nieuw eenig moerasgas ver- 
branden. Dit verschijnsel herhaalt zich , totdat de verbranding volkomen 
heeft plaats gehad. Bunsen vond , dat bij de ontploffing van waterstof- 
knalgas op de maximaal-temperatuur slechts 1 / 3 van de waterstof 
verbrandt. Klaarblijkelijk zal dit verschijnsel ten gevolge hebben , dat 
temperatuur en spanning van het gasmengsel ver beneden de uit- 
komsten der berekening blijven. Slechts daar, waar de temperatuur 
betrekkelijk laag blijft — b. v. bij gasmengsels , die met een groote 
hoeveelheid onwerkzaam gas gemengd zijn — stemmen de uitkomsten 
van proef en berekening overeen. Temperatuur en spanning van ont- 
ploffende gassen zijn echter nog aanzienlijk genoeg , om de mechanische 
uitwerking der ontploffing volkomen begrijpelijk te maken. Bunsen 
vond voor de maximaal-temperaturen en spanningen bij de ontploffing 
van zuiver waterstof- en kooloxydeknalgas van 0° respectievelijk 
2844° en 3033° en 9,5 en 10,5 atmosfeer. Worden waterstof en 
moerasgas met lucht vermengd , die de hoeveelheid zuurstof bevat voor 
de volkomen verbranding vereischt , dan zijn temperaturen en span- 
ningen bij de ontploffing weder veel lager ; de eerste wordt dan voor 
het mengsel van waterstof en lucht 2024°, de laatste 7,3 atmosfeer. 
De verklaring ligt voor de hand. De stikstof — in het algemeen het 
werkelooze gas — neemt een gedeelte der warmte op zonder zelve 
iets voort te brengen. Daarenboven is de voortplantingssnelheid der 
ontploffing in zulk een mengsel veel geringer. Wordt de betrekkelijke 
hoeveelheid van het werkelooze gas te groot , dan houdt het mengsel 
op ontplofbaar te zijn. Bunsen heeft langs proefondervindelijken weg 
scherp de grens bepaald , die voor mengsels van bepaalde samenstelling 
de ontplof baarheid van de onontpl of baarheid scheidt. 
Een sterke warmte-ontwikkeling is de hoofdvoorwaarde voor de ont- 
ploffing , omdat in de warmte het arbeidsvermogen gegeven wordt , 
dat den mechanischen arbeid moet verrichten. Met het oog op de 
drukking op de wanden van het vat kan de ontwikkeling van een 
groot volume gas de warmte tot zekere hoogte vervangen. Proeven 
hebben geleerd , dat het — vooral daar , waar het doel is om groote 
massa’s van een vast lichaam te doen uiteenspringen — in het alge- 
meen voordeelig is , om een weinig warmte op te offeren voor het 
verkrijgen van een groot volume ontploffings-gas. Ook voor buskruit 
voor vuurwapenen schijnt het voordeelig te zijn om het zoo in te 
richten , dat in hoofdzaak kooloxyde in plaats van koolstofdioxyde als 
verbrandingsproduct verkregen wordt. Dit brengt een verlies van 
