46 
ONTPLOFBARE STOFFEN. 
96 — 30 = 66 caloriën op 12 gr. koolstof te weeg, doch verdubbelt 
bet volume van bet verbrandingsproduct der koolstof. 
In genoemd opzicht vertoonen de ontplofbare stoffen groote ver- 
schillen. Zoo geven — om ons voorloopig bij gassen te bepalen — 
mengsels van de onderstaande gassen de volgende hoeveelheden gas- 
vormige ontledingsproducten , op 0° en 760 mM. spanning berekend. 
Totaal. Totaal. 
1 vol. waterstof en l j 2 vol. zuurst, l l / 2 vol. geven 1 vol. waterdamp 1 vol. 
1 » moerasgas en 2 » zuurst. 3 » » 1 » koolstofdioxyde en 2 vol. waterd. 3 » 
1 » waterstof en 1 » chloor. 2 » » 2 » chloorwaterstof 2 » 
1 » butaan en 6 1 /»» zuurst. 7 1 / 2 » » 4 » koolstofdioxyde en 5 vol. waterd. 9 » 
Bij vaste stoffen is het volume der gasvormige ontledingsproducten , 
vergeleken met dat der stoffen zelve, buitengewoon groot. 
Er is behalve de temperatuur en het volume der ontledingsproducten 
nog op een omstandigheid van beteekenis te letten , zal de kracht der 
ontploffing tot een maximum opgevoerd worden. Het scheikundig proces 
moet in zeer korten tijd verloopen. M. a. w. de tijd , begrepen tusschen 
het oogenblik , waarop de ontleding van het eerste deeltje der ontplof- 
bare stof begint en dat waarop het laatste deeltje van de geheele massa 
in gas is opgelost , moet zeer kort zijn. Alleen dan toch is het warmte- 
verlies door uitstraling en contact tot een minimum beperkt en kan 
een groot gedeelte van het arbeidsvermogen nuttig gebruikt worden. 
Bunsen heeft , met het oog op gassen , dit punt door scherpzinnig uit- 
gedachte proeven in het licht gesteld. Hij vond, dat, terwijl de ont- 
ploffing, van één punt uitgaande, in waterstof knalgas zich met een 
snelheid van 34 meter per seconde voortplant, deze snelheid in kool- 
oxydeknalgas nog geen meter per seconde bedraagt. Daarom is de 
ontploffing van zulk een mengsel veel heviger als het op verschillende 
punten te gelijk wordt aangestoken , dan wanneer de vonk er slechts 
op één punt doorslaat. Daarin vindt het merkwaardige verschijnsel zijn 
verklaring, dat kooloxydeknalgas , van boven aangestoken, rustig af- 
brandt, terwijl het explodeert, als te gelijk op verschillende punten 
electrische vonken het doorkruisen. 
Berthelot en vieille hebben de proeven van bunsen herhaald. Zij 
brachten de gassen echter onder geheel andere omstandigheden en ver- 
kregen daardoor ook andere uitkomsten. Het ontplofbare gasmengsel 
bevond zich hij hunne proeven in lange dunne buizen van glas , ijzer , 
caoutchouc of lood. Onder deze omstandigheden geschiedde de voort- 
planting der ontploffing op geheel andere wijze. Zij kwam dan overeen 
