ONTPLOFBARE STOFFEN. 
47 
met die, waarop zij plaats vindt in dynamiet, dat door middel van 
een percussie-dop met knalkwik tot ontploffing gebracht wordt. Er 
vormden zich zoogenaamde ontploffings-golven , waarvan wij later het 
karakter in het licht zullen stellen. In buizen van 1,5 inM. middellijn 
en 43,34 M. lengte vonden de genoemde onderzoekers voortplantings- 
snelheden voor de ontploffing van niet minder dan 2279 en 2403 M. 
per seconde. In de zitting van 16 Januari 1882 van de Académie 
des Sciences werd over deze proeven een uitvoerig verslag uitgebracht. 
De tijd, waarin een ontplofbare stof volledig ontleed wordt, is niet 
alleen afhankelijk van de snelheid, waarmede de reactie van het ééne 
deeltje op het andere door de massa voortschrijdt. Hij hangt ook van 
den duur der reactie af ; d. i. van den tijd , dien elk deeltje op zich 
zelve behoeft , om aan den toestand , waarin het vóór de werking ver- 
keert , volkomen over te gaan in dien , waarin het zich bevindt als 
de werking afgeloopen is. De meest bekende scheikundige reactiën hebben 
zoo snel plaats, dat zij geen meetbaren tijd schijnen te vereischen. 
Toch is dit inderdaad wel het geval. Allengs is men tot het inzicht 
gekomen , dat de tijd een belangrijke factor is bij scheikundige werkingen, 
die bij samengestelde processen een belangrijken invloed op de uit- 
komst kan uitoefenen. In vele gevallen bedraagt hij zelfs eenige uren. 
Berthelot heeft o. a. nauwkeurig de snelheid nagegaan , waarmede de 
ethervorming in een gelijkslachtig mengsel van alkohol en zuur voort- 
schrijdt. Hij vond b. v. dat de omzetting van een mengsel van azijn- 
zuur en aetylalkohol bij een temperatuur van 154° eerst na 96 uren 
geëindigd en dat dan ruim 80 pet. van den alkohol in ether veranderd 
was. In het algemeen is een grootere dichtheid der stof bevorderlijk 
aan een snel verloop der reactie. De laatste wordt vooral door ver- 
hooging van den warmtegraad in hooge mate bespoedigd. Overigens 
wordt zij door den aard der scheikundige werking bepaald. 
Uit het laatste volgt, dat bij de ontplofbare stoffen de snelheid der 
reactie en die der voortplanting op elkander invloed zullen uitoefenen. 
Hoe grooter de laatste is , des te minder warmte gaat er verloren , 
des te hooger stijgt de temperatuur, des te dichter worden de gassen 
en des te sneller verloopt dus de reactie in elk deeltje der massa. 
Zooals gezegd is wordt een ontploffing door een vonk of door middel 
van een percussie-dop met knalkwik of iets soortgelijks ingeleid. Wij 
moeten nog op de beteekenis van die vonk en van de hulpontploffing 
onze aandacht vestigen. Beide zijn wat men de aanleiding der ontploffing 
zou kunnen noemen. Wij wezen er reeds op, dat in een ontplofbaar 
