ONTPLOFBARE STOFFEN. 
53 
heel weggenomen zijn zij niet. De peer van een petroleumlamp is dicht 
onder den brander gelegen. Als de brandende lamp weinig petroleum 
bevat kan zich in de ledige ruimte van den peer damp verzamelen , 
die door de warmte uit de petroleum gevormd is. Komt er nu door 
toevallige omstandigheden tevens lucht in die ruimte , dan is het ont- 
plofbare mengsel voorhanden. 
Eigen ervaring heeft mij geleerd , dat zulk een geval kan voorkomen 
en dat de vlam bij het neerdraaien der kous naar binnen kan slaan. 
Bij de petroleumlampen van de nieuwste constructie is de mogelijk- 
heid voor zulk een samenloop van omstandigheden evenwel nagenoeg 
uitgesloten. 
III 
Slechts vloeibare’ en vaste ontplofbare stoffen vinden in de praktijk 
toepassing. De reden hiervan is niet ver te zoeken. De dichtheid van 
gassen is in vergelijking met die van vloeibare en vaste stoffen zeer 
gering. Uit den aard der zaak is de uitwerking het grootst , als de stof 
de ruimte , waarin zij opgesloten is , geheel opvult. Het gewicht van de 
stof, in zulk een ruimte aanwezig, blijft altijd zeer klein, als het een 
gas is. Een spankracht van 10 atmosferen, door een ontploffend gas- 
mengsel ontwikkeld, is reeds aanzienlijk te noemen, terwijl knalkwik , 
waarvan de dichtheid vijfmaal grooter is dan die van buskruit, bij de 
ontploffing een spanning geeft, die op 27000 atmosferen geschat wordt. 
Buskruit kan niet meer dan 1 / 3 van die spanning doen ontstaan. Dat 
is een der redenen , waarom schietkatoen eerst beteekenis verkreeg 
voor de praktijk , toen abel geleerd had , het in samengepersten vorm 
te gebruiken. Per kilogram berekend geven gassen als waterstof en 
methaan bij de verbranding veel meer warmte dan vaste stoffen. Op 
gelijke volumina uitgedrukt overtreft de verbrandingswarmte der laatste 
die der eerste echter ver. 
Onder de vaste ontplofbare stoffen verdient het zwarte buskruit in 
de eerste plaats genoemd te worden. Het is , zooals bekend is , een 
innig mengsel van houtskool, zwavel en kalisalpeter en vertoont zich 
in den vorm van ronde of hoekige korrels. De overlevering schrijft de 
ontdekking toe aan den Benedictijner monnik schwartz, die haar om- 
streeks het. jaar 1330 zou bekend gemaakt hebben. Waarschijnlijk ver- 
stonden echter de Arabieren reeds lang vóór dien tijd de kunst, om 
soortgelijke ontplofbare mengsels te maken en te gebruiken. HetGrieksche 
