66 
HET POOLL1CHT IN DE KARA-ZEE. 
teruggekaatst worden. Toen nu het verband tusschen poollicht en mag- 
netisme gevonden was, werd deze theorie voor onhoudbaar verklaard. 
Deze reden is echter zonder grond , want beide verschijnselen konden 
wel den invloed van eenzelfden zaak ondervinden , zonder daarom nog 
in onderling verband te staan. Later vond men eigenschappen van het 
poollicht , die volgens de optische theorie onverklaarbaar waren , bijv. 
de homogeniteit van het licht, waarop ik later terug kom. 
De theoriën , die later opgebouwd zijn , laten zich in twee groepen 
verdeelen ; in die , welke het poollicht een kosmischen oorsprong toe- 
schrijven en die, welke het als een magnetisch of electrisch verschijnsel 
beschouwen. Beiden worden met afwisselend geluk volgehouden , want 
bij beiden blijven sommige eigenschappen onverklaard. In den laatsten 
tijd telt de electrische theorie de meeste aanhangers. 
De kosmische theorie brengt het poollicht in verband met de val- 
lende sterren en de meteoorsteenen en terwijl deze laatste door de 
grootere steenen ontstaan, zou het poollicht aan de fijnere deeltjes, 
de zoogenaamde kosmische stof, zijn ontstaan te danken hebben. Deze 
kosmische stof zou op verschillende plaatsen gevonden zijn en bevat 
behalve andere stoffen veel ijzer , welke stof men gemakkelijk door een 
magneet van het overige kan scheiden. De kosmische oorsprong wordt 
aan dit ijzer toegeschreven , omdat het twee andere metalen , nikkel en 
cobalt bevat, wat vroeger alleen bij het ijzer der meteoorsteenen was 
waargenomen. De onderzoekingen van erdmann 1 en weiste 2 hebben 
echter doen zien , dat ook ijzer , dat zeker altijd tot de aarde behoord 
moet hebben , cobalt en nikkel bevatte , waardoor dus deze grond , om 
den kosmischen oorsprong van die stof aan te nemen , vervallen is. 
De kosmische theorie is volledig uitgewerkt door twee Nederlanders. 
In 1844 stelde professor e. h. von baumhauer 3 deze theorie op en 
nam aan , dat de ijzerdeeltjes door de magneetpolen der aarde aange- 
trokken en door hun snelheid , wrijvende tegen de luchtdeeltjes , tot 
gloeien gebracht werden. Deze theorie bleef onopgemerkt tot in 1871 
h. j. h. guoneman 4 haar weder opvatte. Hij trachtte alle eigenschappen 
te verklaren , wat hem vrij wel gelukte. Evenwel zijn er twee groote be- 
zwaren ; ten eerste is het verband tusschen het poollicht- en het ijzer- 
1 I. pract. Chem. XCVIII. Seite 120. 
2 Ibid. Seite 479. 
3 Pogg. Ann. LVI. 
4 Theorie cosmique de Vaurore polaire. 
