DE MACHT YAN HET KLEINE. 
79 
onderzoek voort en verwijderen de lens uit de opening. Het zonlicht 
toovert nu een cilinder in het stof. 
Dat iemand zich nu met de ademhalingswerktuigen in dien cilinder 
plaatse , dan kunnen wij , van ter zijde gezien , onmogelijk een gevoel 
van walging onderdrukken , als wij hem die dikke stofmassa zien in- 
en voor een deel uitademen , en kunnen ons voor een oogenblik niet 
voorstellen , dat tegelijkertijd in onzen neus of mond ook zulk een 
massa stof dringt. Zijn wij als van zelf tot die ervaring gekomen, 
dan kan de gedachte niet worden geweerd aan hetgeen schrijnwer- 
kers , wevers , draaiers , tabakswerkers , kalkverplaatsers en welke 
arbeiders al meer , te dezen aanzien moeten ondervinden , en verwon- 
deren er ons niet meer over , als wij onder de schrijnwerkers , touw- 
slagers , arbeiders in de weverijen , voddensorteersters , metaalbewerkers 
enz. zooveel bleeke , magere aangezichten ontdekken. Gelukkig, dat 
in de laatste jaren de hoofden van de fabrieken , waarin die menschen 
werken , middelen hebben bedacht , om het stof uit de werkplaatsen 
zooveel mogelijk te verwijderen , door ventilators ; dat zijn verbazend 
snel in metalen doozen ronddraaiende assen , waarop schoepen of vleugels 
zijn bevestigd. De doozen hebben twee openingen : de een binnen , de 
andere buiten de werkplaats door pijpen uitmondende. De eerste zuigt 
de met stof bezwangerde lucht uit het vertrek op , de laatste jaagt 
ze naar buiten. In de naaldenfabrieken bevindt zich zulk een ventilator 
onmiddellijk boven het snel draaiende slijpsteentje , waardoor de naalden 
punten verkrijgen. Het zeer schadelijke metaalstof wordt alzoo van 
den werkman verwijderd. 
Maar wij hebben met onzen cilinder van stof nog niet gedaan. Wij 
verzoeken den persoon , die er in ademt , een propje van zeer losse 
watten of boomwol tusschen de lippen, of liever een glazen buis, 
met deze stof gevuld , voor den mond te nemen , en daar door heen 
in en uit te ademen. Nu ontdekken we bij de uitademing ook een 
zwarte plek in den cilinder, omdat het stof, bij het naderen van 
den mond , door de katoenmassa werd tegengehouden en de lucht bij 
de uitademing dus stofvrij was. Jammer dat zoo iets niet bij de 
werklieden kan toegepast worden , maar wij hebben gezien , dat er 
toch iets voor hen gedaan wordt. Thans nemen wij een glas water 
en zetten dit in den lichtcilinder. Ware nu dat water rein , stofvrij , 
dan zouden wij het licht niet door het water zien trekken ; dit zou 
zich donker vertoonen. Maar wij bezitten zulk zuiver water niet. Het 
wordt bij den doorgang van het licht rood-, geel- of groenachtig; in 
