82 
DE MACHT VAN HET KLEINE. 
bederven, wonden, welke het dierlijk lichaam zoo licht bekomen kan, 
onrustbarend verergeren, of door mensch of dier ingeademd, of in- 
geslikt , in het lichaam snel vóorttelend , besmettelijke ziekten veroor- 
zaken , die vaak duizenden menschen het leven benemen. Wie leest 
niet , of hoort niet spreken van bacteriën , bacillen , micrococcen , en 
zooveel andere kleine wezens , die het stof aanvoert. Onophoudelijk 
wordt ons helaas hunne geschiedenis en de gevaren , waarmede zij 
ons bedreigen , tot vervelens toe , onder de oogen gebracht , zoodat 
zij den vreesachtige dag en nacht als spoken vervolgen. 
Al moge het niet worden ontkend, dat wy het aan de bacteriën 
te danken hebben , dat zij door gistingen , die zij in sommige stoffen 
te weeg brengen , bier , alcohol , gist enz. voor ons beschikbaar stel- 
len , toch geloof ik dat hun nadeel grooter is , dan zulk een betrekke- 
lijk gering voordeel. 
Dat het stof de hoofdoorzaak van het bederven onzer spijzen is , blijkt 
uit de volgende zeer eenvoudige proefneming. Neem twee zorgvuldig 
gereinigde flesschen met wijden mond ; werp in beiden een stuk versch 
vleesch ; sluit dan de eene flesch met een bundel watten of boomwol 
en laat de andere geopend blijven. 
Na weinige dagen gaat het vleesch in laatst genoemd glas tot be- 
derf over, terwijl het andere vier- vijfmaal langer gezond blijft. De 
verklaring ligt voor de hand. Vleesch, visch, gevogelte enz. wordt, 
door het te omringen met ijs, tegen bederf bewaard, want door de 
koude worden vele van de met het stof aangevoerde microscopische 
wezentjes gedood. Bij het koken of braden van vleesch , geschiedt dat 
door de hitte; ook dikwijls door drogen. De geneesheer weert bij zijne 
operatiën met eene , voor den onkundige schier belachelijke zorg- 
vuldigheid, de lucht zooveel mogelijk af en maakt de steeds aan- 
rukkende nadeelige lichaampjes onschadelijk door carbolzuur of andere 
bederfwerende middelen. Steeds blijft de wond van de lucht , dat is 
van het stof, afgesloten , terwijl de operateur handen en instrumenten 
ook telkens wascht met stoffen , welke de bacteriën dooden. 
Het is verder bekend , dat het zwart worden van de tong bij ty- 
phuslijders het gevolg is van het, zooals die zieken gewoonlijk doen, 
ademen met open mond , waardoor zich het stof uit de lucht op de 
tong vrij kan ophoopen. Men vond dan ook dat lichaamsdeel dikwijls 
met zeer kleine schimmelplantjes bedekt. 
Spoort het tot hiertoe behandelde ons niet reeds aan om onze vloeren 
en meubelen vrij van stof te houden, in één woord, om de meest 
