DE MACHT VAN HET KLEINE. 
87 
uitbarstingen , gaan in den regel gepaard met sterke regenbuien. 
Bovendien heeft men opgemerkt , dat na hevige veldslagen , waarbij 
door het ontbrandende buskruit groote hoeveelheden stof in den damp- 
kring zich ophoopen , meestal regenbuien ontstaan. 
Dat wij ten slotte nog enkele oogenblikken bij de beschouwing van 
den invloed van het stof op electrische verschijnselen stilstaan. Er is 
door verschillende geleerden aangetoond , dat men de lucht eener totaal 
van stof bevrijde ruimte niet met electriciteit kan beladen. Dat is 
vroeger tegengesproken ; doch later heeft men doen zien , dat deze 
lading dan eerst kon geschieden, wanneer het metalen staafje, dat 
de electriciteit in het stofvrije vat moest voeren , eene voldoende hoe- 
veelheid zeer fijne stofdeelen van zich zelven had losgelaten en in 
het vat verspreid. Wel kan men een electrischen stroom voeren door 
een luchtledige ruimte en ook door eene geheel stofvrije, maar de 
electriciteit daar eenigen tijd blijvend maken zooals op den conductor 
eener electrische machine is onmogelijk. In onzen dampkring echter 
moeten lucht en wolken eenigen tijd blijvend geladen zijn, zullen zij 
de verschijnselen van bliksem en donder mogelijk maken. Het stof 
moet dus hoofdzakelijk de drager zijn der electriciteit en de hoofd- 
oorzaak van de verschijnselen , die deze te aanschouwen geeft. 
Voor die stelling pleit ook de toename van het aantal onweders daar , 
waar de fabrieken zich in grooten getale vermeerderen. Wanneer des 
zomers , bij een zeer heeten , windstillen dag , in ons toppunt langzamer- 
hand de hemel door een steeds in grootte en donkerheid toenemende 
wolk betrekt, eindigt dit verschijnsel meestal met een hevig on weder. 
Geen wonder ! — De door hare warmte uitgezette lucht , soortelijk 
lichter geworden dan de boven haar liggende, stijgt opwaarts, voert 
vocht en stof mede , en dit laatste als drager der electriciteit , door 
de wrijving ontstaan, hoopt zich met deze beladen op, tot het, onder 
verschijnselen van bliksem en donder , op andere wolken zich ontlast. Bij 
de uitbarsting der vulkanen wordt het stof met weergalooze snelheid 
in den dampkring gejaagd, aanzienlijk vermeerderd en ten gevolge 
van de zeer sterke wrijving in en boven den krater met electriciteit ge- 
laden. Wellicht gaan daarom zulke uitbarstingen in den regel met 
donder en bliksem gepaard. 
Door het tot hiertoe medegedeelde meen ik het bovenschrift van 
dit opstel gerechtvaardigd , en den lezer overtuigd te hebben , dat het 
kleine in de schepping ook een belangrijke rol kan vervullen in de 
natuurverschijnselen. 
