ONTPLOFBARE STOFFEN. 
93 
warmte dan buskruit. Van daar een groot verschil in de uitwerking 
van beide soorten van ontploffende stoffen zelfs daar waar de hoeveel- 
heden zoo genomen zijn , dat het totale arbeidsvermogen van beiden 
gelijk is. Onderstellen wij , dat nitro-glycerine gebruikt wordt , om 
een rots te laten uiteenspringen. Het gesteente zou in de omgeving 
van het boorgat vergruisd worden, doch een verplaatsing van massa’s 
zou slechts in geringe mate plaats vinden. De verklaring is gegeven 
in bovengenoemde feiten. In een schier ondeelbaar klein tijdsverloop 
ontwikkelt ontploffend nitro-glycerine een groote hoeveelheid zeer heet 
gas, d. i. gas van zeer groote spanning. De moleculen van dit gas 
stooten in zoo grooten getale en met zulk een levende kracht tegen 
de wanden van het boorgat, waarin de ontploffende stof zich bevindt, 
dat verschillen in kracht van samenhang op verschillende plaatsen van 
het gesteente niet in aanmerking komen. Op alle punten wordt schier 
gelijktijdig de samenhang der steendeeltjes verbroken, in kleine stukken of 
gruis vliegt alles uit elkander. Daarmede is dan ook het arbeidsvermogen 
der ontploffende stof verbruikt. Zulk een ontploffing heeft de uitwerking 
van een geweldigen slag met een zwaren hamer op een enkel punt 
aangebracht. Ontploffende stoffen van dien aard worden brisant genoemd. 
Ware er buskruit in het boorgat van de rots ontploft, de gassen 
zouden niet schier oogenblikkelijk de maximaal-spanning bereikt hebben 
maar meer geleidelijk in hoeveelheid en spanning toegenomen zijn. De 
rots zou scheuren en spleten verkregen hebben in die richtingen , 
waarin de weerstand het geringst was; stukken van kleiner omvang 
zouden geheel losgemaakt en verschoven zijn. Het arbeidsvermogen zou 
dus slechts ten deele aan de verbrokkeling van het gesteente besteed 
zijn. Een gedeelte zou snelheid aan de brokstukken medegedeeld en ze 
over eenigen afstand verplaatst hebben. Een uitwerking als de laatst- 
genoemde wordt in steenkolenmijnen juist gewenscht ; daar wordt dan 
ook schier uitsluitend buskruit aangewend. Uit het gezegde volgt, dat 
er bij buskruit eerder dan bij nitro-glycerine en schietkatoen een ge- 
deelte van de kracht der ontploffing ongebruikt kan verloren gaan . 1 
1 Men onderscheidt bij bet laten springen van gesteenten een vernielingssfeer , een ver- 
schuivingssf eer en een splijtingssfeer , die het boorgat, waarin zich de ontploffende stoffen 
bevinden , tot middelpunt bebben. Hoe brisanter een ontploffende stof is des te grooter 
zijn de eersten, des te kleiner is de laatste sfeer. Met buskruit ontstaat een zeer kleine 
vernielingssfeer , een matig groote verschuivingssfeer en een zeer groote splijtingssfeer. Met 
het oog op bijzonderheden te dezen opzichte vergelijke men het belangrijke opstel van den 
ingenieur de booy in het Tijdschrift van het Koninkl. Instit. van Ingenieurs , 1883 — 1884 
Afdeeling Ned. lndi'é over het gebruik van dynamiet bij de havenwerken van Batavia. 
7 
