ONTPLOFBARE STOFFEN. 
95 
van een percussie-dop met knalkwik te weeg gebracht. De laatste stof 
noemt men dan den detonator. Met een snelheid van duizenden meters 
per seconde plant de scheikundige werking zich bij een detonatie door 
de stof voort. De ontleding begint nagenoeg op hetzelfde oogenblik 
in alle deelen der massa. Van een verlies aan warmte, bij een explosie 
wegens de geringere voortplantingssnelheid onvermijdelijk , kan hier 
nauwelijks sprake zijn. Dientengevolge stijgt de temperatuur tot de 
grootst mogelijke hoogte en dit werkt weder uitermate versnellend op 
het scheikundig proces. De duur van het laatste is derhalve uitermate 
kort. In een enkel oogenblik wordt nagenoeg al het scheikundig arbeids- 
vermogen der ontploffende stof als levende kracht in de gasvormige 
ontledingsproducten opgehoopt. 
Het verschijnsel der detonatie wordt door abel en berthelot op 
verschillende wijze verklaard. Het feit , dat de detonatie van bepaalde 
stoffen het gemakkelijkst door bepaalde detonators wordt teweeg ge- 
bracht , gaf nobel aanleiding tot het opstellen van de theorie der 
synchrone trillingen. Wij weten , dat een vioolsnaar in trilling komt , 
als de toon , dien zij geven kan, met voldoende kracht in haar nabij- 
heid weerklinkt. Het is bekend , dat de ontleding van het geluid door 
middel van klankbollen op dat verschijnsel berust. Zoo zouden ook 
de trillingen , door de hulp -ontploffing teweeg gebracht , in de ont- 
plofbare stof dringen en deze doen detoneeren. Het laatste zou alleen 
dan plaats vinden , als de ontplofbare stof in den toestand kan komen , 
dat zij trillingen voortbrengt van gelijken duur als die der kulp-ont- 
ploffing ; waar het synchronisme der trillingen minder volledig was , 
moest een grootere hoeveelheid van den detonator gebruikt worden. 
Inderdaad ontploft joodstikstof , aan de snaren eener contre-bas be- 
vestigd , slechts onder den invloed van tonen van minstens 60 tril- 
lingen per seconde. 
Berthelot bestreed de opvatting van abel met de bewering , dat 
trillingen als de bedoelde een te geringe hoeveelheid arbeidsvermogen 
vertegenwoordigen , om den arbeid te kunnen verrichten , welke ver- 
eischt wordt , om de moleculen der ontplofbare stof in den toestand 
van omzetting te brengen. Hij toonde ook proefondervindelijk aan , 
dat stoffen, die gemakkelijk ontploften , onveranderd bleven als krachtige 
tonen in haar nabijheid voortgebracht werden. Volgens hem moet bij 
de detonatie aan een geheel ander soort van golven gedacht worden , 
die hij ontploffingsgolven noemt. De gasvormige moleculen van den 
detonator worden tegen de voorste laag van de ontplofbare stof ge- 
