100 
ONTPLOFBARE STOFFEN. 
eersten schok tegen den vasten wand , dien het trof , zoodat de uit- 
werking betrekkelijk gering was. Men zou verwachten , dat dynamiet 
een granaat in te kleine splinters zou doen uiteenspatten en reeds 
daarom voor dit doel minder bruikbaar zou wezen. Dit bezwaar kwam 
men te boven door op de oppervlakte van het projectiel door diepe 
groeven de stukken reeds vooraf af te bakenen en hun onderlingen 
samenhang te verzwakken. 
Nitro-glycerine bevriest bjj -|~ 8°. Dit verschijnsel had tallooze 
ongelukken ten gevolge , daar men de patronen door verwarming laat 
ontdooien. In bevroren staat is het gevaar voor onverwacht ontploffen 
van dynamiet al zeer gering. Het vereischt dan een veel sterkeren 
detonator. Mowbray vervoert al zijn nitro-glycerine in bevroren toe- 
stand en nog nooit kwamen ongelukken voor. 
Salpeterzuur werkt op cellulose op overeenkomstige wijze als op 
glycerine ; het vormt er samengestelde ethers mede , die ook nitro- 
verbindingen genoemd worden. Werkt het zuur slechts korten tijd in 
of is het verdund dan ontstaat het zoogenaamde dinitro-cellulose , dat 
onder den naam van collodion-katoen reeds ter sprake kwam. Dit is 
oplosbaar in een mengsel van alkohol en ether — deze oplossing is 
de collodion der photografen — en in nitro-glycerine , waardoor de 
ontplofbare gelatine gevormd wordt. Langere inwerking of meerdere 
sterkte van het zuur geeft het aanzijn aan trinitro-cellulose , dat onder 
den naam van pyroxyline of schietkatoen bekend is. Het laatste , dat 
meer van de bestanddeelen van het salpeterzuur opgenomen heeft dan 
het eerste, is de bekende ontplofbare stof. Het werd in 1845 door 
SCHÖNBEIN en nagenoeg gelijktijdig door böttger ontdekt. Fabriek- 
matig wordt het bereid door afval van katoen , dat evenals papier 
bijna geheel uit cellulose bestaat, door loog van vet te bevrijden, ge- 
durende eenige minuten in een mengsel van salpeterzuur en zwavel- 
zuur te dompelen , daarna met water en slappe loog te wasschen en 
te drogen. Het heeft het voorkomen van gewone boomwol , doch is 
wat ruwer op het gevoel. 
Droog vlokkig schietkatoen is direkt ontplofbaar ; d. i. het ontploft 
door de aanraking met een vlam en kan reeds alleen met een lont 
tot ontploffing gebracht worden. Geperst schietkatoen vereischt evenals 
dynamiet een detonator. De ontledingsproducten , die daarbij ontstaan , 
zijn in hoofdzaak koolmonoxyde , kooldioxyde , stikstof en waterdamp ; 
zij vormen dus een giftig en brandbaar gasmengsel. De thermo-chemie 
stelt ons in staat , om de ontplofbaarheid als een noodwendige eigenschap 
