104 
ONTPLOFBARE STOFFEN. 
zonderheden te leeren kennen. De zure ontplofbare mengsels van 
sprenger vereischen een zeer krachtigen detonator van knalkwik. De 
neutrale, waarin kaliumchloraat de zuurstof levert, moeten zelfs een 
zekere hoeveelheid van een zwavel- of nitro-verbinding bevatten , om 
voor detonators gevoelig te zijn. 
Y 
Met de ontplofbare stoffen van sprenger zijn wij tot het type buskruit 
en dus in zekeren zin tot ons punt van uitgang teruggekeerd. Wij 
hebben "weder mengsels van stoffen , die elk op zich zelve in geringe 
mate of in het geheel niet ontplofbaar zijn. Dit is ook in de werkelijkheid 
de gang van zaken geweest. Schietkatoen , nitro-glycerine en soortgelijke 
verbindingen vertegenwoordigen een belangrijk tijdperk in de geschie- 
denis van de uitvinding en toepassing der ontplofbare stoffen , doch 
zij hebben in onze dagen ernstige mededingers gekregen in mengsels 
van bovengenoemden aard. De praktijk en de wetenschap wijzen er op , 
dat deze gang , schijnbaar een kringloop , inderdaad een vooruitgang 
is. De bereiding en bewaring van de nitro-verbindingen is zoo gevaarlijk, 
dat zij niet zonder opoffering van menschenlevens schijnt te kunnen 
geschieden. Voortdurend hoort men van fabrieken , en werkplaatsen , die 
in de lucht gevlogen zijn. Zelfs de fabriek van geperst schietkatoen 
van prentice & c° te Stowmarket, waarin met bijzondere voorzichtig- 
heid en kennis van zaken gewerkt werd , is aan dit lot niet ontkomen. 
De vernieling der fabriek door een ontploffing kostte aan het meeren- 
deel der arbeiders en aan een der eigenaars het leven. Dit gevaar 
wordt bij de nieuwe soort van ontplofbare stoffen zoo al niet geheel 
weggenomen dan toch aanmerkelijk verminderd. Men streeft er meer en 
meer naar om de bestanddeelen afzonderlijk te behandelen en te bewaren 
en ze eerst dan te vermengen , als zij gebruikt moeten worden. Ook uit 
een wetenschappelijk oogpunt is het beginsel goed te noemen , volgens 
hetwelk de stoffen in den vorm van mengsels bij elkander gevoegd 
en niet scheikundig tot een enkele verbinding vereenigd worden. Bij 
de vorming van salpeterzure ethers en nitro-verbindingen , om ons 
hierbij te bepalen , uit koolwaterstoffen , koolhydraten en salpeterzuur 
gaat de vormingswarmte dier verbindingen verloren. Bij de ontploffing 
moet een gedeelte van het beschikbaar arbeidsvermogen gebruikt worden, 
om die verbinding weder op te heffen. Dit gedeelte is wel is waar 
klein, doch het kan evengoed dienen, om de zuurstofatomen uit 
