darwin’s biographie. 
127 
lijk na te gaan. Doch overal in zijne brieven zien wij , welke groote 
waarde hij aan deze groepeering hechtte. » Science consists in groupining 
facts so , that general laws or conclusions may be drawn from them.” 
Deze overtuiging zien wij hem telkens en telkens weer uitspreken. 
»It is an old and firm conviction of mine, that the Naturalists who accu- 
mulate facts and make many partial generalisations are the real bene- 
factors of Science. Those who merely accumulate facts I cannot very 
much respect.” 
Nergens komt duidelijker aan het licht, hoe volkomen darwin’s 
wijze van werken verschilde van die, welke thans meer en meer ge- 
woonte wordt. Darwin haastte niet. Geen onderwerp achtte hij als 
afgesloten, voor hij er jaren aan besteed had. Menig boek van hem 
getuigt, hoe zijne proeven gedurende tien en meer jaren zijn voort- 
gezet , voor hij zijn arbeid rijp achtte. Overal in zijne brieven zien 
wij , hoe hij steeds tegelijkertijd met verschillende onderwerpen bezig 
was. Waarnemingen en proeven strekten hem tot ontspanning tijdens 
het schrijven van zijne boeken. De tallooze waarnemingen in de Fer- 
tilisation of Orchids beschreven , waren hem eene verpoozing van den 
moeite vollen arbeid aan de Variations of animals and plants. In één 
zijner brieven tracht hij zich zelfs te verontschuldigen , dat hij zich 
door zijne liefde voor de natuur heeft laten verleiden, om op die 
wijze zooveel tijd aan de bewerking van dit boek te ontrooven ! Aan 
dit lange geheimhouden van zijne uitkomsten en meeningen , en vooral 
van de talrijke hypothesen , die hij gewoon was terstond na eenige 
belangrijke waarneming te maken , en die hem dienden als zoovele 
instrumenten voor de bepaling welke proeven nu volgen moesten , 
schrijft hij voor een groot deel zijn succes toe. Geene hypothese van 
eenige beteekenis heb ik gemaakt , zegt hij , of zij moest later weer 
opgegeven of belangrijk veranderd worden. Doch steeds had ik , lang 
vóór ik iets publiceerde , de gelegenheid dit te doen , en mijne op- 
vatting meer en meer de waarheid te doen naderen. Vandaar, dat bijna 
alle stellingen , die hij als zijne vaste overtuiging in zijne boeken 
neerlegde , aan den toets der kritiek zoo volkomen weerstand vermoch- 
ten te bieden. 
Onpartijdigheid bij het verzamelen van feiten en argumenten voor 
zijn hoofdwerk dwong hem, het trekken van de eindconclusie zoolang 
mogelijk uit te stellen. Viel hem eenige goede gedachte daarover in , 
zoo noteerde hij ze wel , doch bedwong zijne zucht om haar uit te 
werken. Ook werd hem zijn eigen doel eerst langzamerhand helder. 
