142 IETS OVER DEN BOUW EN DEN INHOUD DER BRANDHAREN. 
gevoel ontwaren , zoodat uit deze proef voldingend blijkt , dat het 
mierenzuur als zoodanig niet de vergiftige zelfstandigheid kan zijn. 
2°. De berekening heeft aangetoond , dat de hoeveelheid vocht , die 
tengevolge eener verwonding uit een enkel haar vloeit slechts 0.0003 cM 3 
bedraagt. Nemen wij aan, dat er 10 pet. mierenzuur in het cel vocht 
is vervat, dan zou 0.00003 milligram van het zuur in staat moeten 
zijn de bekende ontsteking der huid in ’t leven te roepen. Zulk een 
zwaar vergift is het mierenzuur niet. Opzettelijke proeven met mieren- 
zuur hebben bovendien aangetoond , dat zijne werking oneindig veel 
zwakker is dan die van het celvocht der brandharen. 
Welk een krachtige werking het laatste heeft, blijkt uit het volgende : 
Leschenault de la tour , direkteur van den plantentuin te Pondichery , 
schreef in 1819 aan jussieu, dat hij eens in den botanischen tuin te 
Calcutta zijne hand zacht hand laten gaan over het blad eener Urtica 
crenulata. Aanvankelijk voelde hij slechts een zacht branden , maar na 
verloop van een uur was het hem , alsof iemand zijn vingers met een 
gloeiend ijzer aanraakte. De pijn strekte zich allengs uit over den 
geheelen arm. Na ettelijke uren begonnen sommige gelaatsspieren zich 
krampachtig samen te trekken. Van lieverlede verdween wel is waar de 
pijn, maar eerst na verloop eener week waren de gevolgen geheel verdwenen. 
Urtica urentissima wordt door de inboorlingen van Timor duivels- 
b 1 a d geheeten ; de steek van de brandharen dezer soort zou zelfs den 
dood tengevolge kunnen hebben. 
Uit een en ander blijkt genoegzaam , dat het mierenzuur onmogelijk 
aansprakelijk kan gesteld worden voor deze hevige uitwerkselen. 
Volgens den hoogleeraar haberlandt te Graz behoort de giftstof 
der netelharen tehuis in de groep der ongevormde fermenten 
of Enzymen. En hetzelfde geldt dan ook voor alle andere met 
brandharen voorziene gewassen. Dat het hierbij minder aankomt op 
de hoeveelheid dan wel op het specifiek karakter van de giftige stof 
volgt hieruit, dat bij de gevaarlijkste Urtica’ s — zooals die der tropen — 
de brandharen het kleinst zijn. 
Brandharen vindt men niet enkel bij de C/r^casoorten. Ook andere 
familiën leveren daarvan voorbeelden , zoo b. v. die der Malpighiaceeën 
(het geslacht Malpighia) , die der Loasaceeën (het geslacht Loasa ) , en 
der Euphorbiaceeën ( Jatropha ). In fig. 2c is het brandhaar van Loasa 
papaverifolia , in fig. 2 d dat van Jatropha stimulata afgebeeld. 
Bij Loasa is het kopje zeer klein en nauwelijks te onderscheiden 
van het overige deel des haars. Overigens vertoont het de grootste 
