156 
EEN PAAR WAARNEMINGEN OMTRENT 
eeuwenlange overerving is de gewoonte om jaarlijks weder naar het 
zuiden te trekken onafscheidelijk van hen geworden l . 
Ofschoon die theorie veel heeft wat mij aanlokt , is mij nooit recht 
duidelijk geworden , hoe het uitwijken voor bestaande , schadelijke toe- 
standen is veranderd in een trekken , hetwelk ten doel heeft den vogel 
te vrijwaren voor invloeden, welke zich eerst veel later zullen doen 
gevoelen. 
Vooral heeft men zich afgevraagd door welk middel de vogel in 
staat is de juiste richting te houden en hoe hij , nadat hij den winter 
in het verre zuiden doorbracht, in het voorjaar zijn nest weet terug 
te vinden. 
Von middendorff, die hoogst belangrijke waarnemingen heeft ver- 
zameld omtrent de aankomst der trekvogels in het voorjaar in het 
groote Russische rijk, bevond dat zij, behoudens ondergeschikte wij- 
zigingen , waartoe gebergten , dalen en rivieren aanleiding geven , in 
westelijk Rusland eene richting volgen van het zuid-westen naar het 
noord-oosten , in Midden-Siberië in de richting van den meridiaan en 
dus van het zuiden naar het noorden en in oostelijk Siberië van het 
zuid-oosten naar het noord-westen trekken; terwijl eindelijk de soorten , 
die langs de noordkust van Siberië trekken , van oost naar west en 
van west naar oost reizen. Verlengt men nu alle deze richtingen , dan 
ontmoeten zij elkander ongeveer in de noordelijkste punt van Siberië , 
in Taimyrland, waar de zetel is van de magnetische pool. En daar 
nu de richtingen , waarin zich de trekvogels in Noord- Amerika be- 
wegen , eveneens op de magnetische pool van dat werelddeel schijnen 
te wijzen, uit die beroemde natuuronderzoeker het denkbeeld, dat het 
het magnetismus kan zijn, hetwelk de vogels den weg wijst. »Der 
»Gedanke liegt nahe”, zegt hij, »es moge die erstaunliche Unbeirr- 
»barkeit der Zugvögel — trotz Wind und Wetter, trotz Nacht und 
»Nebel — eben darauf beruhen , dass das Geflügel immerwahrend 
»der Richtung des Magnetpoles sich bewusst ist, und demzufolge 
»auch seine Zugrichtung genau einzuhalten weiss. Was dem Schiffe 
»die Magnetnadel ist, ware dann diesen »Seglern der Lüfte” das 
»innere magnetische Grefühl, welches vielleicht im engsten Zusammen- 
»hange mit den galvanisch-magnetischen Strömungen stehen mag, die 
»im Inneren des Körpers dieser Thiere, zumal in ihren Bewegungs- 
1 Zie: a. r. wallage, Die geographische Verbreitung der Thiere, uebersetzt von 
a. b. meyer. Dresden 1876, Bd I, S. 32. 
