HET TREKKEN DER OOIEVAARS. 
157 
» apparaten , erwiesener Maassen kreisen. Gleich dem Schilfer, der seinen 
»Kurs in die Karte eintrSgt, so oft er die Rumbe seiner Richtschnur , 
»der Magnetnadel, wechselt , ist auch der Vogel unablassig sich dessen 
»bewusst, wann nnd wieviel er abweicht, so oft tausendfaltig ver- 
»scbiedene Umstande es heiscben , dass er von der geradesten Rich- 
»tung anf den Magnetpol hin , ablenke. Wahrend aber der Schiffer, 
»bei der Eintragung seiner Kurse , noch die jedesmalige Deklinations- 
» grosse der Magnetnadel von den Meridianen seiner Seekarten in Ab- 
»rechnung zn bringen hat , liest sicb der Vogel die Grosse des Ab- 
» weicbnngswinkel unmittelbar ab , denn er selbst ist durch und durch 
» Magnet , und folglicb sind gleichsam nicht astronomische Meridiane , 
»sondern unmittelbar magnetische in seiner inneren Orientirungskarte 
» verzeichnet. 1 2 
Ofschoon dit nog niet meer is dan eene hypothese , welke nader 
aan de daadzaken moet worden getoetst , levert zij toch een hoogst 
belangrijk gezichtspunt op , en zoude het zeer te wenschen zijn , zoo 
ook in het zuidelijk halfrond dergelijke waarnemingen konden worden 
gedaan en tevens werd onderzocht, of er ook verhand is te ontdekken 
tusschen belangrijke storingen van het aardmagnetisme en het niet 
zeldzame verdwalen der trekvogels , hetwelk niet altijd door het heer- 
schen van stormen kan worden verklaard. 
Want, dat er iets dergelijks moet bestaan, waardoor zelfs jonge 
vogels , die de reis nooit hebben gedaan , de juiste richting weten te 
volgen , is , naar mijne meening , boven twijfel verheven. 
Wallace 3 maakt zich van de vraag af, door te zeggen: »Die 
» Beobachtungsf ahigkeiten der Thiere sind sehr grosse, und die Vogel 
»fliegen hoch in den Lüften und mogen durch die physikalischen Züge 
» des Landes , welches sich unter ihnen ausbreitet , geleitet werden , 
»ein Hülfsmittel, das für reine Landthiere nicht existirt;” want, 
dit moge waar zijn , het verklaart niet, hoe vogels, die de streken, 
waar heen zij trekken , nooit hebben bezocht , den weg daarheen weten 
te vinden. 
Palmen 3 maakt zich de verklaring van dit verschijnsel al zeer 
gemakkelijk. 
Hij neemt aan , dat de scharen trekkende vogels oudere en sterkere 
1 »Die Tsepiptesen Russland's” ; in Mém. de VAcad. des Sciences de St. Pétersbourg , 
VI Série, Tom. VIII, (Sép.) p. 9. 
2 1. c., S. 34. 
3 TJeber die Zugstrassen der Vogel. Leipzig 1876, S. 267- 
