196 
DE VEGETATIE VAN NOVA-ZEMBLA. 
Als een tweede oorzaak der sterk sprekende plaatselijke afwisseling 
der vegetatie in de arktische gewesten noemden wij vooral de physi- 
sche gesteldheid van den bodem , en nergens duidelijker dan juist op 
Nova-Zembla treedt deze faktor op den voorgrond. Om dit in te zien , 
wijzen wij in de eerste plaats op de twee geheel verschillende for- 
maties , die men op Nova-Zembla aantreft , namelijk die der toendra’s 
en die der rotsen. 
Wat men onder toendra’s verstaat , laat zich niet met een enkel 
woord duidelijk maken. Grisebach zegt is zijn beroemd werk s>Die 
Vegetation der Erde ” hierover het volgende: » wanneer op een horizontale 
vlakte het sneeuwwater niet kan wegvloeien , hetzij omdat dieper ge- 
legen lagen het niet doorlaten , hetzij , dat de warmte te gering is 
om den bodem tot een voldoende diepte te ontdooien , zoo ontstaan 
in den zomer vochtige , moerassige vlakten , wier temperatuur wegens 
de nabijheid van het onderaardsch ijs niet boven het vriespunt stijgen 
kan. Zulke vlakten , wier geringe bodemwarmte voor het plantenleven 
hoogst nadeelig is en slechts de armoedigste vegetatie toelaat , worden 
toendra’s genoemd ; zij zijn de eigenlijke poolwoestijnen van Siberië , 
die , onbewoonbaar voor den mensch , ook den weidenden dieren geen 
voedsel bieden.” 
In deze schildering van grisebach, hoe waar ook op zich zelf, 
moet de uitdrukking: » armoedigste vegetatie” wel wat cum grano 
salis worden opgevat. Wanneer men de vegetatie op de aardoppervlakte 
in ’t algemeen beschouwt, voorzeker , dan is die der toendra’s armoedig , 
maar, wanneer men deze laatste vergelijkt met andere deelen van het 
arktisch gebied , dan verdienen zij op lange na niet zoo genoemd te 
worden. Integendeel vindt men, behalve misschien, zooals wij later 
zullen zien , op enkele andere , bizonder begunstigde plaatsen , juist 
op de toendra’s een grooteren rijkdom aan planten dan ergens anders 
in de poolstreken. Deze toendra’s , die een groot gedeelte van arktisch 
Rusland en het eiland Waaigat vormen , zetten zich ook op Nova- 
Zembla voort, voornamelijk in het zuidelijk en zuidwestelijk gedeelte, 
waar zij zich zelfs tot aan de kusten van de Karapoort en Kostin- 
shar uitstrekken , terwijl ook vooral het eiland Meshduscharsky tot 
haar gebied behoort. 
De totaalindruk , dien de toendra in den zomer maakt , is in hooge 
mate eentonig : men bevindt zich voortdurend op een zacht golvende 
vlakte , die op een afstand van eenige mijlen den horizon met zwak 
afgeronde , lage heuvels afsluit ; heeft men deze bereikt , dan vertoont 
