DE VEGETATIE VAN NOVA-ZEMBLA. 
197 
zich vóór ons weer hetzelfde uitzicht en zoo gaat het voort , tot dat 
men de grenzen der toendra, d. i. ten noorden de zee en ten zuiden 
de boomgrens, bereikt heeft. Er is nergens afwisseling, nergens scha- 
duw ; er is geen nacht en de geheele , eindeloos lange zomerdag is onver- 
anderd hetzelfde; overal en altijd waait het en toch is het overal druk- 
kend stil en stom. De bodem is meer bruin dan groen van tint, ’t 
geen gedeeltelijk wordt veroorzaakt door de planten zelf, waaraan de 
verdroogde bladeren van vroegere jaren niet zelden zeer langen tijd 
blijven zitten, gedeeltelijk ook door de omstandigheid, dat zij niet dicht 
genoeg staan om het geheele terrein te bedekken , zoodat de min of 
meer zandkleurige bodem overal doorschijnt. Hier en daar ziet men in 
de toendra a. h. w. eilandjes, die lang met ijs bedekt blijven en wier 
randen onvruchtbaar en kaal en soms van alle vegetatie verstoken zijn. 
Op de laagst gelegen plaatsen , waar het water zich kan verzamelen en 
den bodem doordringt , vormen zich de tamelijk veelvuldige moerassen , 
waarin wel is waar de voet van den wandelaar nat wordt , maar 
waarover men toch zonder vrees kan voortgaan , daar de vaste , nimmer 
ontdooiende bodem er dicht onder ligt en alle mogelijkheid voor een 
dieper inzinken buitensluit. Zooals wij later zullen zien , is de vegetatie 
dezer moerassen belangrijk verschillend van die der overige toendra. 
Een zeer eigenaardig karakter krijgt de flora der toendra en die 
der poolstreken in ’t algemeen door de zeer geringe en overal bijna 
gelijke hoogte van alle planten ; geen boompje , geen struik verheft 
zich zoo hoog boven de oppervlakte, dat de andere in de schaduw 
komen te staan en de geheele plantengroei is hier beperkt tot de 
onderste luchtlaag en de bovenste bodemlaag. Dit is op zich zelf 
duidelijk : immers de algemeene luchttemperatuur zou voor slechts 
weinige planten voldoende zijn en slechts die luchtlagen , die zich het 
dichtst bij den door de zonnestralen verwarmden bodem bevinden , 
nemen daarvan een voldoende hoeveelheid warmte over, waardoor 
alleen daar de ontwikkeling van verschillende soorten mogelijk wordt. 
Evenzoo is het met den slechts tot op zeer geringe diepte ontdooiden 
bodem ; ook deze biedt slechts in de allerbovenste gedeelten aan de 
wortels de gegevens , die voor hun verderen groei vereischt zijn en 
in het ijs der dieper gelegen lagen zijn deze niet in staat door te 
dringen. Alleen als de wortel zeer kort is is hij recht omlaag gericht, 
terwijl alle langere wortels dicht onder de oppervlakte van den bodem , 
daaraan evenwijdig, voortloopen. ( Wordt vervolgd.) 
