LEVENSDUUR VAN ZADEN. 
223 
pot , die blijkens de zeer primitieve daarop voorhanden ornamenten , 
uit den gallischen tijd afkomstig moest zijn. In dezen pot lagen allerlei 
zaden ; in de aarde verspreid ; uitgezaaid , ontkiemden zij en bleken 
toen tot de Mercurialis annua te behooren. 
Ik zal mijne lezers echter niet vermoeien met de optelling van alle 
voorbeelden , die ik hiervan aangetroffen heb. Bij het graven van 
kuilen voor fondamenten , het uitdiepen van slooten en vaarten , het 
weder openen van gedempte weteringen en vooral bij het graven van 
nieuwe , zijn zoo dikwijls , met de diepste aardlagen , tallooze levende 
zaden voor den dag gekomen , dat aan dit feit op zich zelf niet in 
het minst getwijfeld kan worden. 
Hoe kwamen die zaden in die aardlagen ? Dat zij er niet , zooals 
men meestal meende , sedert haar ontstaan in gelegen hebben , spreekt 
wel van zelf, want de hoofdvoorwaarde voor een langdurig leven , 
volkomen droogte , ontbreekt natuurlijk steeds ten eenenmale. En dat 
de afwezigheid van zuurstof, zooals men hier en daar leest, terwijl 
zij de uiting van het leven belet , dit leven zelf ook conserveert , is 
eene verklaring, die thans wel niemand meer zal aannemen. Hoe komen 
dus de zaden op die diepten ? 
Het antwoord is zeer eenvoudig : zij worden er door de regen- 
wormen gebracht! In zijn boek over The formation of vegetable mould 
through the action of loorms heeft darwin dit ten duidelijkste aange- 
toond. De wormen leven gewconlijk dicht onder de oppervlakte van 
den grond in holen , uit welke zij bij voorkeur ’s nachts te voorschijn 
komen om voedsel te zoeken. Iedereen kent deze holen en de eigen- 
aardige regenbouquetjes of bundeltjes van bladstelen , takjes en bladeren , 
die , met hun punt den ingang van het hol verstoppende en naar 
buiten als een bouquetje uitstaande , bij regenweer en vooral in het 
najaar, op de paden onzer tuinen en parken zoo talrijk zijn. Maarniet 
iedereen weet, dat de regenwormen gewoonlijk enkele gangen tot op 
eene diepte van 1t — 2 meter onder den grond graven, en dat zij bij 
groote droogte of felle koude zich daarin terugtrekken. Men vindt 
ze dan inééngerold liggen in een klein kamertje , dat aan het onder- 
einde van den gang gelegen is. Elke gang is onvertakt , en leidt slechts 
tot één kamer , die door één of meer wormen bewoond wordt. De 
wanden der gangen zijn steeds met een dunne laag van een cement 
bedekt , dat door de wormen zelven voortgebracht wordt ; de wanden 
der kamers plegen met zeer kleine steentjes en zaden bekleed te zijn. 
Lindsay carnagie had de gelegenheid deze kamers in Schotland 
