258 
1JZER0ER EN IJZERBACTERIEN. 
draden met elkander vereenigd zijn. Elke draad is slechts ééne cel 
dik, en gewoonlijk omgeven door eene geleiachtige scheede. Aanvankelijk 
is deze scheede kleurloos , later wordt zij door afzetting van ijzer- 
hydroxyde geel en allengs roestkleurig. Uit de harde, donkerbruine 
scheeden schuift dan de levende draad zich uit , blijft in het jongere 
gedeelte van den top nog ten deele steken , en omgeeft zich dan 
weder met eene nieuwe scheede. Deze wordt op hare beurt met ijzerroest 
doortrokken , en dan weer verlaten. Zoo kan een kleine draad allengs 
een vrij lange scheede vormen. Breekt eene draad in tweeën , terwijl 
beide stukken in de oude scheede blijven kleven, dan groeien beide 
deelen tot afzonderlijke draden uit , en de scheede wordt dus vertakt. 
Zoo ontstaan allengs dichte vlokken van scheeden. 
De afzonderlijke cellen der levende draden kunnen ook geheel los 
geraken, en vrij in het water rondzwemmen; weldra zetten zij zich 
dan vast en groeien tot een nieuwen draad uit. Zoo ontstaan nieuwe 
ijzerhoudende vlokken , en op deze wijze kan , onder gunstige om- 
standigheden , in korten tijd een zeer aanzienlijke vermeerdering plaats 
vinden. 
De meest gewone soort van ijzerbacterie is de Crenothrix polyspora , 
die in het water onzer waterleidingen niet zelden voorkomt. Het 
Amsterdamsche duinwater was daaraan gedurende de afgeloopen maan- 
den nu eens meer, dan weer minder rijk. Soms was het voldoende 
een groote kom vol water te laten loopen , om daarin enkele , met 
het bloote oog zichtbare , bruine vlokken te vinden. Deze blijken dan , 
bij mikroskopisch onderzoek, meestal uit de genoemde draad-bacterie 
te bestaan, soms ook uit eene andere, verwante ijzerbacterie, de 
CLadothrix dichotoma. Wil men deze organismen bestudeeren, zoo doet 
men het beste een flanellen lapje stevig over de opening van een 
waterkraan te binden, en dan gedurende een half uur of een uur 
er een flinken stroom water door te laten loopen. Het flanel houdt 
de onzuiverheden van het water terug , en men kan deze dus daarna 
onder het mikroskoop brengen. Men ziet dan , dat de jonge draden 
en takken kleurloos en geleed zijn ; de geledingen zijn de grenzen 
der binnen de gemeenschappelijke scheede besloten cellen. De oudere 
draden zijn geel en nog doorzichtig , de oudste bruin en ondoorschijnend. 
Behandelt men deze draden met koolzuurhoudend water , zoo gelukt 
het uit de bleekgeel gekleurde scheeden het ijzeroxyde op te lossen 
en te verwijderen ; deze deelen worden dan kleurloos , zonder dat de 
cellen daarbij nadeel ondervinden. De oudere scheeden kan men echter 
