IJZEROER EN IJZERBACTERIËN. 261 
bacteriën. Opmerking verdient daarbij , dat klaarblijkelijk het product 
der oxydatie , het ijzeroxyde , niet van beteekenis is , daar de bruine 
scheeden door de cellen verlaten worden , zoodra de ophooping van 
dit product voor de voortzetting van het proces hinderlijk wordt. 
Het is dus in de oxydatie zelve , dat wij een belangrijk deel van het 
levensproces dezer mikroskopische wezens moeten zien. 
Uit de medegedeelde proeven laat zich tevens afleiden , op welke 
wijze men deze bacteriën , hetzij in het groot , hetzij in het klein , 
kan kweeken. Men behoeft slechts te zorgen , dat met de gewone 
organische voedingsstoffen tevens nog een opgelost ijzeroxydule-zout 
aanwezig zij. Op de eenvoudigste wijze bereikt men zijn doel door 
een weinig hooi in water goed uit te kooken en fijn te verdeelen. 
Men plaatst dan dit hooi in een hoog cilinderglas , brengt er versch 
gepraecipiteerd en goed uitgewasschen ijzerhydroxyde op , en vult 
dan het glas met een water , waarvan men aan kan nemen , dat het 
kiemen van ijzerbacteriën bevat. De rottingsbacteriën in het hooi 
veranderen allengs het onoplosbare ijzeroxyde in oplosbaar koolzuur 
ijzeroxydule , en weldra ziet men tegen den glaswand en aan de opper- 
vlakte van het water bruine vlokken van ijzerbacteriën ontstaan , die 
welig beginnen te groeien. 
Deze kringloop van het ijzer geeft ons tevens een denkbeeld van een 
geheel overeenkomstigen kringloop van dit metaal in onze stilstaande 
wateren. Sommige bacteriën toch , tot de groep der rottingsbacteriën 
behoorende , zetten het oxyde om in oxydule , dat , in verbinding met 
koolzuur, door het regenwater uit den grond wordt uitgespoeld, en 
zich in de slooten en plassen verzamelt. Hier wordt het door de 
ijzerbacteriën weer in ijzeroxyde veranderd , om of tot een oerbank 
te worden , of weer door rottingsbacteriën in denzelfden kringloop te 
worden teruggebracht. 
Onzichtbaar voor het oog , maar machtig door hun overgroot aantal , 
nemen de bacteriën een even aanzienlijk aandeel aan de verschijnselen 
der ons omringende natuur , als de planten en de dieren , wier rol 
wij zooveel gemakkelijker kunnen overzien en beoordeelen. 
