264 
STEEN KOLEN TEER. 
meer last dan voordeel op. Tegelpk met het lichtgas had het zijne 
intrede in de wereld gedaan , maar zijne bestemming had het nog 
niet gevonden. Elke gasfabriek bracht koolteer aan de markt, maar 
tegelijk met den aanbod nam de vraag niet toe. Hier werd eene 
poging gedaan om de cokes met teer te overgieten en dit mengsel 
als brandstof te gebruiken , elders werden kostbare toestellen in het 
werk gesteld om het teer in den vorm van zeer fijne droppels in 
een oven te blazen en er het vuur mede te voeden. Maar als brand- 
stof maakte koolteer weinig opgang. Ook op de meeste plaatsen , 
waar ruw koolteer in plaats van houtteer gebruikt werd om te 
teren, voldeed het maar half of in het geheel niet. Voor ijzeren en 
andere voorwerpen was het wegens zijn ammoniakgehalte ongeschikt. 
Wel werd het teer hiervoor meer geschikt, wanneer men het kookte. 
Ook voor het gebruik , hetwelk men in Duitschland van koolteer 
maakte , namelijk voor de bereiding van een dakbekleedsel , moest 
het worden gekookt. Dit geschiedde eerst in open ketels en ging 
dus met groot gevaar gepaard , daar de vluchtige stoffen , die bij 
de verwarming ontwijken, aan de lucht gemakkelijk ontbranden; 
toen men het teer meer ging verhitten in ketels, waaraan koel- 
huizen verbonden waren , zoodat de zooeven bedoelde vluchtige be- 
standdeelen weder tot vloeistoffen konden worden verdicht , leerde 
men achtereenvolgens verscheidene vloeistoffen kennen , die bestand- 
deelen van koolteer waren. Zoo werd in 1815 door accum eene 
vluchtige olie verkregen , die in plaats van terpentijn kon worden 
gebruikt. Carbol (ook wel carbolzuur , phenylzuur en meestal phenol 
genoemd) werd in 1834 ontdekt; de aanwezigheid van benzol in 
koolteer werd na de mededeeling van a. w. hofmann in 1845 een 
algemeen bekend feit, hoewel reeds in 1842 aanzienlijke hoeveelheden 
benzol en daaruit bereide stoffen door den engelschen scheikundige 
john LEIGH werden vertoond. Toch nam de bewerking van koolteer 
eerst eene hooge vlucht, nadat in 1856 de eerste aniJine-kleurstof 
werd ontdekt en de vermeerdering van het aantal dezer kleurstoffen 
voortaan hand aan hand ging met de wetenschappelijke beoefening 
van de leer der scheikundige verbindingen , die gewoonlijk aromatische 
verbindingen heeten. Zelden of nooit was het verband tusschen de 
wetenschap en de vruchten , die haar beoefening voor de maatschappij 
oplevert , zoo duidelijk als hier. 
Yan een lastig bijprodukt werd koolteer nu eene stof, die een 
belangrijk gedeelte van de opbrengst der gasfabriek vertegenwoordigde. 
