296 
OVER ELEKTRISCHE VERLICHTING , 
daardoor gebrachten stroom, aan onmiddellijk gevaar zou blootstellen, 
is in blanke , door de lucht gespannen , draden de stroom onderworpen 
aan den invloed van de atmospherische elektriciteit, wier storende 
werking op telegraafverbindingen ieder genoeg kent , om niet te willen 
dat hij daaraan ook wat de verlichting van huis en werkplaats betreft 
zou zijn blootgesteld. In groote steden bovenal, maar toch eigenlijk 
overal waar men zich voor storende invloeden zooveel mogelijk wenscht 
te vrijwaren, zijn geisoleerde , in den grond geborgen kabels niet te 
vermijden. Waarbij dan ook niet moet worden vergeten, dat de kosten 
van aanleg niet met de volle uitwinst op die van den kabel worden 
verminderd. Immers , de transformatoren krijgt men ook niet om niet ; 
en deze toestellen , waarin door de windingen van den primairen draad 
een stroom gaat van zeer groote spanning , zijn blootgesteld aan dezelfde 
ongevallen , als waarvan wij boven zeiden , dat zij steeds den levens- 
duur van een dynamo bedreigen. 
Een tweede vraag is deze , in hoeverre het bedrag van de jaarlijksche 
uitwinst op rente en amortisatie van de kosten van aanleg, door het 
gebruik van transformatoren verkregen , door de exploitatie- kosten 
wordt vermeerderd of verminderd. 
Bij elke omzetting van arbeidsvermogen in anderen vorm, gaat een 
deel van het oorspronkelijk beschikbare verloren. Dat is ook hier het 
geval , waar het geldt een elektrisch arbeidsvermogen , waarin de 
factor kracht groot en de factor hoeveelheid klein is , om te zetten in 
een, waarin het tegenovergestelde geldt. Volgens betrouwbare onder- 
zoekingen heeft men het in dit opzicht zoover gebracht, dat bij de 
transformatoren van de nieuwste constructie — zipernowsky-deri — 
het product van spanning en stroomsterkte aan de electroden van den 
secundairen draad slechts ongeveer 5 pet. kleiner is dan aan die van den 
primairen. Waaruit men dan gewoonlijk het besluit trekt , dat ook bij de 
exploitatie 5 pet. van het in de primaire draden der transformatoren 
ontwikkeld arbeids-vermogen verloren gaat. Toch is op deze conclusie 
af te dingen. Dit verlies immers is grootendeels daaraan toe te schrijven , 
dat eerst bij een bepaald spanningsverschil aan de elektroden van 
den primairen draad een stroom in den secundairen ontstaat. Houdt 
men dit in het oog , dan hebben de genoemde procenten voor datzelfde 
deel betrekking op het arbeidsvermogen , dat in de gansche primaire 
leiding is ontwikkeld , op het oogenblik dat de transformatoren nor- 
maal werken. Laat men — als in Edison ’ s stelsel van stroom verdeeling — 
den stroom onmiddellijk door de kooldraden der lampen gaan, dan 
