STEENKOLENTEEK 
DOOK 
Dr. G. DOYER VAN CLEEFF 
(Vervolg van bladz. 279). 
II 
Werden in dit opstel reeds verscheidene kleurstoffen genoemd, de 
groep , waaraan het koolteer zijne opkomst te danken heeft , verdient 
afzonderlijk te worden behandeld. Haar naam anïline-kleur stoffen is ont- 
leend aan de aniline , eene in water zeer weinig oplosbare , in verschen 
toestand kleurlooze en langzamerhand bruin wordende vloeistof, die 
bij 182° kookt. Wat haar scheikundige eigenschappen betreft, ver- 
toont zij eene groote overeenkomst met ammonia, waarvan de op- 
lossing (ook wel vliegende geest genoemd) vrij algemeen bekend is; 
evenals deze ammonia vormt zij b. v. met zuren (azijnzuur, zout- 
zuur , zwavelzuur , salpeterzuur enz.) verbindingen , die de scheikundigen 
zouten noemen. Zij is vergiftig. Bij de boven behandelde bewerking 
van het koolteer wordt wel eene geringe hoeveelheid aniline verkregen, 
maar de moeite aan de afscheiding daarvan verbonden is zóó groot, 
dat zij door de opbrengst niet beloond wordt. 
Men maakt daarom aniline uit benzol. Volgens het beginsel, dat 
in 1834 door mitscherlich aangegeven werd, namelijk door inwerking 
van salpeterzuur , wordt benzol eerst omgezet in nitvobenzol , eene 
vloeistof met een aangenamen reuk naar bittere amandelolie. Neemt 
men scheikundig zuiver benzol , dan ontstaat ook zuiver nitrobenzol ; 
gewoonlijk gebruikt men mengsels, zooals die uit steenkolenteer worden 
verkregen , echter met deze voorzorg , dat men mengsels neemt enkel 
van benzol en toluol; dit laatste levert dan nitrotoluol. Vroeger ge- 
