STEEN KOLEN TEER. 
299 
schiedde deze bereiding in aarden kruiken , die in groote bakken met 
koud water stonden ; eerst werd er of gewoon salpeterzuur öf zooge- 
naamd rookend salpeterzuur öf een mengsel van salpeterzuur en zwavel- 
zuur in gedaan en langzamerhand werd hier het mengsel van benzol 
en toluol aan toegevoegd. De inhoud der kruiken werd telkens zeer 
krachtig dooreengeschud en door aanraking van de kruiken met het 
koude water zorgde men er voor , dat de door de scheikundige w.erking 
voortgebrachte warmte de vloeistof niet verwarmen kon. Wanneer 
men eerst alleen gewoon salpeterzuur gebruikte , werd tegen het 
einde der bewerking zwavelzuur toegevoegd ; dit zuur moest zich ver- 
binden met het water, hetwelk te gelijk met nitrobenzol en -toluol 
ontstond. Later heeft men geleerd , dat het beter is het zuur of het 
mengsel der beide zuren langzamerhand aan het benzol en toluol 
toe te voegen. Nu gebruikt men toestellen van gegoten ijzer, waar 
binnen een roertoestel aanwezig is en die van buiten voortdurend 
door koud water worden afgekoeld. De bewerking is thans in veel 
korteren tijd afgeloopen en de opbrengst bestaat enkel uit de stof, 
die men verlangde. De inhoud van het vat wordt met eene groote 
hoeveelheid water vermengd en het tot nog toe opgeloste nitrobenzol 
en -toluol zakken naar den bodem. Zij worden herhaaldelijk met water 
gewasschen en eindelijk , om de laatste sporen van de overgebleven 
zuren te verwijderen , met eene oplossing van soda of van ammonia 
behandeld. 
Bijna zuiver nitrobenzol wordt ten dienste der parfumeriën (< essence 
de Mirbane ) gemaakt uit een benzol , die geheel destilleert tusschen 
80° en 95°. Voor de bereiding van ahiline-rood gaat men uit van 
benzol van 30 a 40 pet. (zie bladz. 278), voor die van aniline- 
zwart dient benzol van 90 pet. Men verkrijgt dus mengsels van nitro- 
benzol en nitrotoluol naar verschillende verhoudingen. Deze mengsels 
worden thans vermengd en geschud met een zuur en een metaal, 
die op elkander kunnen werken , zóódanig dat er waterstof wordt ge- 
vormd. In den regel is azijnzuur het zuur en zijn ijzerkrullen het 
metaal. Zuiver nitrobenzol zou bij deze bewerking de zooeven genoemde 
aniline kunnen opleveren ; zuiver nitrotoluol zou eene met aniline nauw 
verwante stof kunnen geven , die den naam toluïdine draagt ; bij de 
fabriekmatige bereiding verkrijgt men dus een mengsel van aniline 
en toluïdine , dat door destillatie met behulp van ingevoerden stoom 
of rechtstreeks boven het vuur afgescheiden wordt van de overige 
stolfen , die er gelijktijdig mede ontstaan zijn. Daar zij zich mejt een 
