NATUURKUNDIGE GESTELDHEID ONZER PLANEET IN VROEGERE TIJDEN. 319 
Van algemeene bekendheid is het dan , dat het lichaam der dieren 
dadelijk het medium verraadt, waarin zij leven , en dat , om dit laatste 
te leeren kennen , het onderzoek der bewegingsorganen meestal reeds 
voldoende is; een dier, dat in het water leeft, is van ledematen 
voorzien, die tot eene voortbeweging in dit medium zijn ingericht; 
landdieren hebben bewegingsorganen , welke tot loopen , klimmen , 
springen of graven geschikt zijn , en niet minder duidelijk spreekt 
de levenswijze uit den vorm dezer organen bij vliegende dieren. 
De ruimte laat ons niet toe , hier over dit rijke en interessante 
onderwerp verder uit te wijden. Eén enkel voorbeeld is ook voldoen- 
de , om aan te toonen , dat , waar het er op aankomt , de vroegere 
levenswijze van in den aardbodem begraven diersoorten te leeren 
kennen , een nauwkeurig onderzoek der bewegingsorganen niet ver- 
zuimd mag worden. 
De eerste natuuronderzoeker , die de ledemaat van de bekende 
Maas-hagedis ( Mosasaurus ) uit het tufkrijt van den St. Pietersberg te 
Maastricht beschreven heeft, was de beroemde cuvier. Deze geleerde, 
die een voorwerp onderzocht, dat langen tijd in het eabinet voor 
natuurlijke historie te Groningen bewaard werd , doch zich thans in 
Teyler’s museum te Haarlem bevindt , verklaarde de ledemaat in zijn _ 
beroemd werk: Recherches sur les ossements fossiles voor een orgaan, dat 
tot loopen was ingericht. 
Ditzelfde voorwerp kwam echter later in handen van schlegel , den 
voormaligen directeur van het Leidsche Museum , die toen lid was van 
de Commissie voor de geologische kaart van Nederland , in welke 
hoedanigheid hij een nauwkeurig onderzoek instelde 1 . Hij bezag het 
aan alle kanten en het bleek hem al spoedig , dat een menschenhand 
hier aan het werk was geweest, die de beenderen zoodanig in de 
omringende stof 2 had ingesloten , dat zij slechts op hunne kanten 
konden gezien worden. Door middel van een beitel waren zij spoedig 
uit hunne omgeving bevrijd , en in plaats van de gedaante te ver- 
toonen , die aan beenderen van dieren eigen is , welke zich op het 
land voortbewegen , hadden zij eenen vorm , die men gewoon is , bij 
waterdieren aan te treffen: de ledemaat bleek nl. geheel volgens het 
type der vischachtige zoogdieren (walvisschen, dolfijnen) gebouwd 
te zijn. 
1 Comptes rendus 1854, XXXIX, p. 799. 
' 2 Of deze stof tuf krijt of gips was, is mij onbekend. 
