NATUURKUNDIGE GESTELDHEID ONZER PLANEET IN VROEGERE TIJDEN. 335 
ting niet ver van de kust moet hebben plaats gehad 1 en wij leeren 
hier dus het , een groot deel van ons vaderland bedekkende , diluviale 
zand als een formatie kennen , die voor het grootste gedeelte door 
zoetwaterstroomen afgezet is , doch wier aan de zee grenzend en door 
jongere vormingen bedekt gedeelte (in Friesland ten minste) als eene 
zeebezinking beschouwd moet worden. 2 
Door dit voorbeeld worden wij dus gewaarschuwd bij het onder- 
zoek eener geologische formatie niet te veel op eene uitwendige ge- 
lijkenis met reeds bekende vormingen te vertrouwen. 
Om aan te toonen , dat , evenals tegenwoordig , ook in vroegere 
perioden op den bodem der zee gelijktijdig vormingen van een zeer 
verschillend karakter geboren worden , is echter eene vergelijking van 
de genoemde zandforinatie met andere diluviale vormingen niet zeer 
geschikt , daar in dit tijdperk de landen en zeeën reeds in hunne 
tegenwoordige omtrekken gereed waren en wij dientengevolge slechts 
zelden zee-afzettingen van diluvialen ouderdom in noordelijk en 
midden-Europa aantreffen. Daartoe geven andere formatiën betere voor- 
beelden aan de hand. Hoewel het niet moeielijk is, zelfs uit de oud- 
ste perioden , sedimentaire gesteenten aan te wijzen , die , wegens hunne 
vorming hetzij nabij de kust , hetzij verder van deze verwijderd , hetzij 
onder andere physische omstandigheden , een totaal verschillend paleon- 
tologisch en petrographisch karakter bezitten , toch meenen wij niet 
langer bij dit belangrijk onderwerp te mogen stilstaan. Wij achten het 
voldoende er hier nogmaals op te wijzen , dat de oude meening , volgens 
welke de fossielen, die in de in een zelfde tijdvak gevormde afzettingen 
begraven liggen , steeds een gelijksoortig karakter moeten dragen en 
omgekeerd de sedimentaire gesteenten, die in de op elkander volgende 
perioden zijn afgezet, in een palaeontologisch opzicht altijd van elkander 
zullen afwijken, door een nauwkeurig onderzoek der versteeningen be- 
vattende aardlagen niet bevestigd is geworden. 
Dat deze facies-verschillen den geoloog bij de ouderdomsbepaling 
van aardlagen in groote moeielijkheden kunnen brengen , zal onzen 
1 Dr. LORiÉ (1. c. blz. 95) vond in de bovenste lagen der zandforinatie onder het 
slatiou te Sneek eveneens eenige stekeltjes van den genoemden zeeëgel en schrijft haar 
dientengevolge een zelfde vormingswijze toe. 
2 Alle tot nu toe gevonden diluviale zceafzettingen zijn aau de randen der tegenwoor- 
dige kusten gelegen — een verschijnsel voor hetwelk de gletschertheorie ons een ver- 
klaring geeft, doch dat bij het aaunemen der drift-theorie (door ijsbergen in een ondiepe 
zee) geheel onverklaarbaar is. 
