KJÖKKEN-MÖDDINGER. 
349 
met de overblijfsels van de nu nog heerschende boomsoorten : esschen , 
berken en beuken, eene tweede met de stammen, takken en bladeren 
van den eik (wintereik) en een veenlaag met de naalden en kegels 
van Pinus sylvestris. Deze opeenvolging van boomsoorten is eenvoudig 
het uitwerksel van een natuurlijken wisselbouw. Men zou dus uit 
het bovenstaande moeten afleiden , dat het opwerpen der schelpheuvels 
voorviel in dien ouden tijd , toen het Deensche landschap nog bedekt 
was met dennenwouden. 
Het dennenwoud was evenwel nog niet het oudste en eerste 
plantenkleed , want de derde veenlaag rust hier en daar op eene 
oudere , die er op wijst , dat de Deensche vlakten nog vroeger een 
plantenkleed van trilpopels (Populus tremula ) en berken hebben ge- 
dragen , terwijl deze vegetatie eindelijk werd voorafgegaan van eene 
alpenflora , bestaande uit dwergberken (Betula nana L) , den zilverwortel 
(Dryas octopetala L) en dwergwilgen ( Salix reticulata L. S. herbacea L. 
en S. polaris L) , gemengd met heistruiken. Hierin bestond de 
eerste vegetatie na het eindigen der ijsperiode. 
Het samenvallen der dennenperiode met den tijd der kjökken- 
möddinger vindt nog grooteren steun in het volgende. Boven is 
gezegd geworden , dat de oeros (Bos primigenius Boj.) zijn beenderen 
in de Deensche schelphoopen heeft achtergelaten. Eveneens vindt men 
de beenderen van dit rund in de dennenlaag der Deensche venen. 
Ja, sTEENsmup vond eens in het skelet van zoodanig dier, ter plaatse 
waar de maag en darmen hadden gelegen , dennennaalden , dus de 
overblijfsels van den laatsten maaltijd. Reeds vroeger had genoemde 
geleerde herhaalde malen pijnboomstammen in de venen aangetroffen , 
die de sporen aan zich droegen van door de oude bewoners door 
middel van het vuur geveld te zijn. Zoo ondersteunt het een het 
ander , en ontbreekt het geenszins aan bewijzen , dat Denemarken in 
de periode der dennen bewoond was , terwijl meer dan waarschijnlijk 
dat tijdperk samenvalt met den tijd der kjökken-möddinger-menschen. 
Hier staan wij echter vrij zeker tevens aan het begin der Deensche 
geschiedenis. Want, ofschoon er wel 50 verschillende schelpheuvels 
zijn onderzocht geworden, in geen enkele vond men tot nog toe den 
eland (Cervus alces L.) of het rendier ( C . tarandus L.) , welke 
beide diersoorten echter wel in de venen worden aangetroffen. De 
eland vooral schijnt in grooten getale aanwezig te zijn geweest. De 
skeletten van dit dier komen hoofdzakelijk voor in die veenlaag, 
welke de periode der dennen voorafging , terwijl in de nog oudere 
