UIT het begin her xvue EEUW. 
365 
hij zijne tijdgenooten met dien nieuwen factor rekening te houden, althans 
hunne inzichten tegenover zijne gewijzigde beschouwingen te verdedigen. 
Niettegenstaande zijne begrippen ten aanzien der scheikunde in be- 
trekking tot de geneeskunde hem somtyds op een dwaalspoor leid- 
den , en niettegenstaande hij meermalen haar gewicht overschatte , 
blijft toch het verwijt onverdiend dat hij haar eene overwegende rol 
bij de beoefening der geneeskunde heeft toegekend. 
Het is waar, dat hij met behulp van de scheikunde der geneeskunde 
eene menigte nieuwe gezichtspunten opende , maar het doel dat van 
helmont daarmede trachtte te bereiken , is niet door hèm , maar door 
zijne volgelingen voorbijgestreefd. Men doet hem onrecht — zoo schrijft 
rommelaere — indien men hem als stichter der chemiatrische school 
beschouwt: »Que Ton jette un coup d’oeil sur son magnifique traité: 
De Febribus , si clair et si vrai et 1’on sera etonné qu’on ait pu lui 
attribuerla paternité d’une doctrine medicale, contre laquelle témoignent 
tous ses ouvrages scientifiques.” Rommelaere, Mém. Couronnê , 523. 
Is het wonder dat een man als van helmont , die een omwenteling 
in de geneeskunde wist voor te bereiden , die nog op den huidigen 
dag op dit gebied als een hervormer wordt geëerd en wiens leer- 
stelsel dienaangaande een der schoonste bladzijden vult in de geschiedenis 
der geneeskunde, die bijna onmiddellijk, direct of indirect, aanleiding 
gaf tot het ontstaan van eene geheel nieuwe , de zoogenaamde chemia- 
trische school van silvius de le boe , of die althans zijn tijdgenooten 
noopte kennis te nemen van hetgeen hij op dit gebied naar zijne inzich- 
ten tot stand bracht ; is het wonder dat hem te dien tijde een even treurig 
lot als velen zijner voorgangers , even verdienstelijk als hij te beurt 
viel, en slechts miskenning zijn deel werd, waar hij erkentelijkheid en 
medewerking had mogen verwachten. »Ondertusschen my is het leedt — 
zoo schrijft hij reeds in de uitgave van zijn Dageraad van 1615 — 
dat ick niet en mach met vrydom mijn gevoelen openbaeren , sonder 
der oude schrijvers goeden naem te schijnen te verkorten, ’t Is immers 
galeno toegelaten geweest , dat hy asclepiaden , protagoram , eris- 
tratum , kerophilum , sijne meesters, dickwils berispt, en sijnen 
meester quintium in het meestendeel heeft gevolght , den welcken hy 
self bekendt eenen quacksalver ofte empiricum geweest te zijn vreezende 
dat de ontsluytinghe my mochte qualijck afgenomen worden bij den 
staet van ons lant soo sal ick ’t selve hier maer bedecktelijck ontsluy ten, 1 ” 
Dageraad 91 . 
