UIT HET BEGIN UEB XVJie EEUW. 
371 
vrijlating of althans de staking der vervolging aan den invloed van 
zijn schoonmoeder, isabella van halmale is verschuldigd. Deze had 
zich den 6 den Mei van het jaar 1634 tot den kanselier van Brabant 
gewend , waarvan een briefwisseling tusschen haar en den geestelij- 
ken rechter van Mechelen het gevolg was. Ongetwijfeld zou deze brief- 
wisseling eenig licht kunnen verspreiden aangaande de bron waaruit 
de vervolging is ontstaan. Zeer terecht schrijft dus rommelaere dien- 
aangaande: »Nous regrettons de ne pas en connaitre le contenu. 
M. broeckx est disposé a croire que les poursuites dirigées contre van 
helmont n’etaient pas dues a 1’initiative de 1’authorité ecclésiastique , 
mais qu’elles étaient suscitées et entretenues par la haine que lui avaient 
vouée ses confrères.” 1 Op wiens initiatief de vervolgingen zijn begon- 
nen of volgehouden willen wij voor ’t oogenblik onbeslist laten, maar 
dit staat vast: zij hebben plaats gehad met een ijver en volharding 
een betere zaak waardig. 
Van den eenen kant zouden wij evenwel geneigd zijn even vermeld 
oordeel te onderschrijven , indien wij letten op den loop van het proces , 
dat, twéémaal voor geruimen tijd afgebroken telkens, op nieuw door 
de intriges zijner collega’s weer is opgevat, of indien wij in aan- 
merking nemen , dat van helmont uit katholieke ouders geboren , 
door zijne moeder streng in dat geloof is opgevoed , of indien wij , 
zijne werken raadplegende , zien hoe elke bladzijde getuigt van zijn 
levendig geloof, van zijn vromen godsdienstigen zin. Zoo bijvoorbeeld 
vangt hij zijn Dageraad aan met de volgende woorden: »Almoghende 
eeuwigh onbegrijpelijck wesen ! Oorsprong alles goedts. Ghy hebt my 
een pondt geleent , ick breng het ter jaermerckt tot woecker doch 
ick ken en belpde mijn nietige onmacht, onwaerde en misbruyckende 
onnutheyt. Dus gesoncken in mijnen afgrondigen niet bidde U, ö al- 
voorsienige goedtheyt, dit boeck in danck te ontvangen, ghy eeuwigh 
begin en eynde aller wijsheydt.” Aanhalingen uit de H. Schrift zijn 
in menigte voorhanden. Hij scheen er zelfs behagen in te scheppen 
overeenstemming te zoeken tusschen zijne leerstukken en die welke 
de Evangeliën en de Kerkvaders verkondigen , vooral , wijl hij in deze 
overeenstemming de juistheid van zijne denkbeelden meende te zien 2 . 
Van den anderen kant is deze samensmelting van geloof en weten- 
schap , vooral in dien tijd , waarin men op het punt van den gods- 
1 Rommelaere, Mém. Couronné , 315. 
2 E. cjiEVREUL, Journal des Savanls 1850, pag. 75'. 
