372 I. B. VAN HELMONT, EEN SCHEIKUNDIGE 
dienst zoo uiterst gevoelig en prikkelbaar was , misschien oorzaak 
geweest van den bitteren strijd. Verschillende geschiedschrij vers zijn 
daarenboven ook van oordeel , dat vele denkbeelden van van helmont 
uit een katholiek oogpunt niet onberispelijk waren en in het bij 
uitnemendheid katholieke Belgie van de 17e eeuw allicht aanstoot 
konden geven l . 
Een enkel voorbeeld volge hier ter verduidelijking daarvan. 
Naar zijne opvatting bestonden er slechts twéé elementen: water 
en lucht , waaruit onder den invloed van den Archeos de verschil- 
lende lichamen , herhaaldelijk gewijzigd , opgebouwd en dienovereen- 
komstig vóór al het andere door God geschapen waren. »Ick stiere 
my nae de H. Schrift. Wy bevinden dat den Almachtigen heeft eerst 
hemel en aerde geschaepen , eer den eersten dagh was , dat hy den 
eersten dagh heeft het licht geschaepen , en gedeelt den dagh van 
den nacht. Ten tweeden daege gemaeckt het hechtsel , oft firmament , 
’t welck soude scheyden de waeteren , die boven hem waeren , van de 
waeteren , die onder het firmament waeren. Men siet oock , dat vóór 
het scheppen des lichts en vóór het worden des eersten daeghs de 
waeteren alreede waeren van den beginne gemaeckt. — Het dunckt 
ons vremt , dat’ er dagh en licht was sonder Son en Sterren , die 
ten vierden daege wierden geschaepen. — Men bevindt hier dat de 
Scheppinge des hemels , der aerden , en des waeters , was vóór den 
dagh , en niet en is gereeckent onder de Scheppinge der Sester daegen : 
waerover nochtans Godt heeft behaeght te rusten den Sevenden , die 
ten opsicht van de Scheppinge des hemels en der aerden schijnt by 
ons , en staet om bereekent te wesen voor den achtsten dagh. Maer 
wy moeten ons verstandt bevangen tot onderdaenigheyt des geloofs.” 
( Dageraad 63.) 
Tien jaren intusschen is van helmont vervolgd geworden , en hoe 
scherp deze vervolging is geweest , kan blijken uit de volgende gebeur- 
tenissen tijdens zijn gevangenschap voorgevallen. 
Naar wij reeds boven vermelden , mocht hij zijn huis niet verlaten 
dan met toestemming van den aartsbisschop. In het archief van Mechelen 
vond m. broeckx een dezer volmachten dd. 7 Juli 1635 waarbij van 
helmont werd toegestaan een zieke te bezoeken. Wellicht is deze 
volmacht zonder voorkennis van den aartsbisschop verleend , althans 
1 Broeckx, Interrog atoire de i. it. van helmont, pag. 55. 
■të. CHEVREUi, , Journal des Savants 1850, pag. 75 en 70- 
