874 
I. B. VAN HELMONT, EEN SCHEIKUNDIGE 
tende engel. Zijn taak was moeielijk en gevaarlijk, maar verheven 
en hij wist haar op de meest eervolle wijze te vervullen. Ver- 
moeienis , noch ontberingen , onreinheid noch gevaren konden zijn 
ijver eenigermate doen verflauwen 1 . 
Maar het einde zijns levens was nabij. Den 18den November door 
een pleuritis aangetast stierf hij zes weken later in den avond van 
den 30slcn December 1644. 
Tijdens zijne langdurige ziekte legde hij de laatste hand aan zijn 
» Opera Omnia” en droeg zijnen eenig overgebleven zoon de taak op 
alles wat daarop betrekking had te regelen , te ordenen en het werk 
uit te geven. 
Met hem verloor Zuid-Nederland een zijner beste en edelste zonen , 
de wetenschap een der voortreffelijkste dienaren van dien tijd. 
Zijne geschiedenis is evenals die van alle voortreffelijke mannen , 
een stuk wereldhistorie. In hen toch is de heerschende richting van 
het denken en gevoelen afgebeeld. 
De vervolging , waaraan van helmont blootstond , was niets dan 
de uiterste consequentie van den toenmaals heerschenden geest des tijds , 
zoo juist en kernachtig door busken huet geteekend in zijn onvol- 
prezen schilderingen van de landen, waar rembrandt en Rubens hebben 
geschitterd. »De geschiedenis der wetenschappen in Nederland ge- 
durende de 17 Je eeuw, — der natuurkunde inzonderheid, — is de 
geschiedenis van het vreedzaam maar onwillig samenwonen van twee 
tegenstrijdige wereldbeschouwingen ; de aanvankelijk zegevierende , 
welke zich op de goddelijke openbaring beriep, en de aanvankelijk 
onderliggende van het waarnemen en het denken door den mensch 
alleen. 
Lutiier en melanchton verbazen ons door hun even vijandig als 
geesteloos en oppervlakkig oordeel over het stelsel van copernicus. 
Ons klinkt het belachelijk dat niettegenstaande in de 17e eeuw 
het land als krioelde van universiteiten en athenea , mannen gelijk 
HUGO DE GROOT , SIMON STEVIN , CHRISTIAAN HUYGENS , JAN SWAMMERDAM , 
anthony van leeuwenhoek, baruch spinoza geen van allen tot 
Hoogleeraar zijn aangesteld” 2 . 
» Regeerders moesten begrijpen, dat zij niet slechts op die wijze 
de vrije ontwikkeling van den menschelijken aanleg in den weg 
1 Losen de seltenuoff , Beiges illustres. 
3 .Busken huet, Het Land van Rembrand, 2e dl. 
