386 
I. B. VAN HELMONT, EEN SCHEIKUNDIGE 
toteles waren niet meer dan de dragers van zekere fnndamenteele 
eigenschappen der materie , welke laatste op zichzelf beschouwd 
geheel zonder eigenschappen werd gedacht en eene bepaalde hoedanig- 
heid eerst dan verkreeg , zoodra haar zekere eigenschappen werden 
toebedeeld. 
Overeenkomstig deze opvatting konden de eigenschappen van een 
bepaalde stof zoodanig veranderd worden dat er een geheel nieuw 
lichaam ontstond. 
Meermalen gewijzigd heeft dit gronddenkbeeld zich langen tijd 
kunnen staande houden. De dragers dier fundamenteele eigenschappen 
wisselden met den loop der tijden af. Zoo was geber, een arabisch 
geleerde in de 8e eeuw van oordeel , dat kwikzilver en zwavel de 
grondbestanddelen waren der metalen , waaraan paracelsus in de 
16e eeuw nog een derde grondstof, het zout, toevoegde. Met deze 
drie grondstoffen meende deze thans de bestanddeelen van alle 
lichamen gevonden te hebben. Van helmont bestreed zoowel para- 
celsus als aristoteles ten aanzien dier elementen-leer en verklaarde 
het water en de dampkringslucht de grondstoffen te zijn van alle 
lichamen. 
Deze verwarring kon eerst een einde nemen nadat robert boyle 
in het midden der 17e eeuw, dus even na van helmont, een nieuwe 
definitie gaf van het begrip element , n.1. deze : elementen zijn die 
lichamen , welke men niet verder ontleden kan. 
Deze opvatting was lijnrecht in tegenspraak met de alchemistische 
theorieën. Het duurde echter nog geruimen tijd eer de alchemie van 
het tooneel verdween, hetgeen voornamelijk is toe te schrijven aan 
de gebrekkige methode van onderzoek , alsmede aan de omstandigheid 
dat - de metaalveredeling , de transmutatie , wèl betwijfeld maar niet 
geloochend kon worden. 
Hebben eenerzijds de alchemisten de ontwikkeling der scheikunde 
tegengehouden , anderzijds is het niet te ontkennen , dat hun arbeid 
er niet weinig toe bijgedragen heeft om onze feitenkennis te vermeer- 
deren , en wanneer er onder hen ook velen zijn , die zich door de 
verlokkingen der goudmakerij lieten medesleepen , en wier streven 
iederen wetenschappelijken grond miste , dan is het aantal diergenen 
niet gering, wier echt wetenschappelijke zin boven alle bedenking 
verheven is. Enkele namen zullen voldoende zijn om ons dienaangaande 
van iederen twijfel te ontheffen. Buiten van helmont en boyle ge- 
loofden aan de metaalveredeling becher, boerhave, kunckel, stahl, 
