388 
I. B. VAN HELMONT , EEN SCHEIKUNDIGE 
veredeling geloofden doch haar niet beoefenden. Tot deze laatste 
categorie behoorde van helmont. 
In de 16e e n 17e eeuw verkreeg de goudmakerij een ontzettenden 
omvang. 
De kunst , voorheen het eigendom van priesters en geleerden , vond 
ook thans onder het volk en de regeerende vorsten ijverige beoefe- 
naars. Het werd als ’t ware eene tot industrie verheven volksgedachte. 
Want evenals thans vorsten , burgers of vereenigingen groote sommen 
in ondernemingen plaatsen , waardoor het kapitaal rentegevend wordt , 
zoo werden in dien tijd de adepten , de ondernemers dier goudindustrie , 
op dezelfde wijze gesteund. 
Vooral onder de regeerende vorsten had de alchemie veel bijval. 
Verscheidene achtten het, misschien in de hoop van op deze wijze 
hunne ledige schatkist te vullen , niet beneden zich de metaalveredeling 
praktisch te beoefenen. Het gevolg daarvan was , dat de hoven door 
een menigte avonturiers overstroomd werden , die zich allen voor be- 
zitters van het geheim uitgaven , doch niet veel meer dan behendige 
bedriegers waren. Het lot dezer kwakzalvers was niet altijd even roos- 
kleurig. Werden enkelen vorstelijk beloond en in den adelstand ver- 
heven , velen werden aan een met klatergoud beplakte galg opgehangen , 
of stierven in de gevangenis of in de folterkamer een ellendigen dood. 
De reformatie bracht hierin geen verandering ; wel leed de be- 
oefening der wetenschappelijke scheikunde eenerzijds een gevoelig 
verlies door de opheffing der verschillende kloosters; anderzijds werd 
dit echter weer vergoed door de grootere openbaarheid aan de daar 
gevonden geschriften gegeven. 
Als een teeken des tijds dient vermeld, hoe men in de 17e eeuw 
er op aandrong , dat aan de hoogescholen alchemie zou worden 
onderwezen , daar men de verklaring der alchemistische handschriften 
minstens even noodzakelijk vond als de uitlegging van het corpus 
juris. Eindelijk werden alchemistische gezelschappen opgericht , die 
over de geheele wereld hunne vertakkingen hadden , met name dat der 
rozenkruisen , waarvan waarschijnlijk van helmont lid , en het Neu- 
renbergsche , waarvan de beroemde philosooph leibnitz langen tijd 
secretaris was en de werkzaamheden regelde. 
Geen vorstenhuis weerstond de verleiding der goudmakerij , het was 
een mode geworden, waaraan men schatting moest betalen. Hierbij 
werkte de doorgaans heerschende geldnood der vorsten den adepten 
sterk in de hand. 
