400 
I. B. VAN HELMONT, EEN SCHEIKUNDIGE 
sommige scheikundige processen , door oxydatie en vereeniging met 
zwavel of verandering in zouten verloren gaat. 1 
Dat metaaldampen verdicht kunnen worden 2 , en dat kwik met 
water gekookt noch aan glans noch aan gewicht verliest, 3 zijn , ofschoon 
van minder belang, toch proeven die niet onvermeld mogen blijven. 
Op het gebied der organische scheikunde wist hij uit oliën een zuur 
te bereiden in staat om zilver op te lossen. 4 
Aan de bereiding van een alkoholisch product , verkregen door gisting 
van jeneverbessen, knoopte hij, in verband met de bekende alkoholische 
gisting van graan en honing , tevens de beschouwing vast , dat een 
gelijksoortig product uit alle planten en vruchten te verkrijgen is. 5 
Door deze en meer soortgelijke proeven heeft van helmont er niet 
weinig toe bijgedragen het beginsel van het behoud der stof een stap 
nader tot zijne oplossing te brengen , en tegelijker tijd een menigte 
feiten bijeen verzameld, die tegen de metaalveredelende en metaal- 
vermenigvuldigende kracht getuigen. Men ziet derhalve dat van helmont 
slechts zijns ondanks aan den steen der wijzen geloofde. 
Zijne verdiensten ten deze zijn des te grooter, indien men hem be- 
schouwt in de lijst van zijn tijd, die, wars van iedere kwantitatieve 
bepaling, slechts oog had voor de hoedanigheid der stof, en maat en 
gewicht als geheel noodelooze ballast overboord wierp. 6 
Van helmont heeft de groote beteekenis van deze factoren voor de 
scheikunde ingezien , en begrepen welke rol zij in deze wetenschap te 
vervullen hebben. 
Ongetwijfeld heeft de balans hem bij vele dezer proeven belang- 
rijke diensten bewezen. 
Behalve bij de bovenvermelde bezigde hij haar nog bij zijne onderzoe- 
king naar de samenstelling van de houtskool , en bepaalde met be- 
hulp daarvan de hoeveelheid koolzuurgas en de bij verbranding terug- 
gebleven asch. 7 
Naast vele andere verdiensten komt hem derhalve de eer toe dit 
1 Ort. Med. 123. 
2 Be Lithiasi C. 3 , 26. 
3 Ort. Med. 225, 576. 
4 Be Lithiasi C. 3 , 28. 
5 Ort. Med. 196 en 724. 
fi Nog tijdens lavoisier hechtte maquer niet de minste waarde aan kwantitatieve 
analysen. Dumas, Leqons 133. Ladenburg, Entwicklungsgeschichte der Chemie 1869, 14. 
7 Ort. Med. 106 § 13. 
