UIT HET BEGIN DER XVIie EEUW. 
401 
voor de scheikunde onmisbare werktuig het eerst bij haar in toe- 
passing te hebben gebracht. Er zijn echter nog bijna twee eeuwen voorbij- 
gegaan voordat dit werktuig recht wedervoer. 
Zijn grootsten roem evenwel heeft van helmont verworven door 
zijne ontdekking der verschillende van de lucht en waterdamp onder- 
scheiden , gasvormige producten. 
Meer dan eenige andere is deze ontdekking van groote beteekenis 
voor de scheikundige wetenschap. Zij toch vestigde de aandacht op 
eene , tot op dat tijdstip bijna geheel onbekende , althans geheel ver- 
onachtzaamde , klasse van lichamen , wier kennis van grooten invloed 
was op de , van nu af aan snel op elkander volgende , chemische 
theorieën aangaande de samenstelling der lichamen , alsmede op de 
zoo hoogst belangrijke verbrandings verschijnselen. 
Deze ontdekking gaf den eersten stoot aan een nieuwe, bij het 
scheikundig onderzoek te volgen methode onder wier invloed de zoo- 
genaamde luchtscheikunde ontstond , die op hare beurt weer aan- 
leiding gaf tot het stelsel van lavoisier. Niet ten onrechte zegt der- 
halve de geschiedschrijver kopp dat de tegenwoordige scheikunde haar 
ontstaan te danken heeft aan de kennis der gassen. 
Men kan veilig aannemen , dat tot op van helmont de kennis dier 
lichamen uiterst gering was. 
Plinius, vitruvius en misschien ook geber onderscheidden, zonder 
meer, luchtvormige stoffen, die van de dampkringslucht verschilden. 
Later in de 12de, 13de en 14de eeuw is de aandacht maar zeer ma- 
tig op de gasvormige lichamen gevestigd. Men onderscheidde slechts 
voor de ademhaling geschikte of ongeschikte , en brandbare of 
niet brandbare luchtsoorten. In de 15de 0 f 16de eeuw kwam men 
niet veel verder. Paracelsus en libavius sloten zich in hoofdzaak bij 
deze beschouwingen aan. Eene uitzondering daarop maakte jean rey, 
(1630) wiens hoogst belangrijke beschouwingen aangaande het aandeel 
der lucht bij de verbranding evenwel geheel onopgemerkt bleven. 
Deze had bereids aangetoond , dat lucht gewicht bezat , alsmede dat 
zij zich , bij. vereeniging met andere lichamen , belangrijk verdichtte , uit 
welke vereeniging en verdichting hij de gewichtsvermeerdering der 
geoxydeerde metalen afleidde. 
Van helmont bemerkte ’t allereerst een verschil tusschen eenige, 
van de gewone dampkringslucht verschillende , gassen. 
Niet slechts onderscheidde hij de gassen , door verhitting van andere 
2fi 
